راهی و آهی

job Vacancy

2011-12-31T23:32:00.002+03:30

گاهی وقت ها فکر می کنم بروم دنبال یکی از این آگهی کار هایی که انجمن فارغ التحصیلان می فرستد و بروم بگویم "سلام، من فلانی کارشناس ارشد مهندسی فلان از دانشگاه فلان برای آگهی تان مزاحم شدم". و طرف می گوید "بفرمایید. ساعت کار ما فلان است، حقوق فلان، پنج شنبه هم فلان" و من می گویم "خعله خب".
وبعد 30 سال آنجا کار می کنم، بازنشسته می شوم، پای تلویزیون/ماهواره می نشینم سیگار می کشم و شاید باز بپرسم "خب که چی؟"

وصیت

2011-12-28T22:53:00.002+03:30

و یکی از آرزوهای من این است که وصیت کنم در مجلس ترحیمم فرمان چهارم
"honor thy father and thy mother" از ده فرمان کیشلوفسکی برای حاضران در مجلس پخش شود و وقتی دختر نامه مادر را آتش می زند و موسیقی پرشنر در حال پخش است، ملت زار زار گریه کنند و روح من به آرامش برسد.

بلا

2011-12-24T22:58:00.000+03:30

بلا یعنی بدون. بلافاصله یعنی سریع، بدون فاصله. و من بلا تکلیفم، یعنی بدون تکلیف، یعنی نه راه پس نه راه پیش، یعنی "نه پای رفتن نه تاب ماندن"، یعنی نه چنان عاشق نه چنان بی غم، بلاتکلیف یعنی دچار "و دچار یعنی عاشق و چه تنهاست ماهی کوچک اگر..." "و همه لرزش دست و دلم از آن بود که عشق پناهی..." "نگاه کن که غم درون دیده ام چگونه قطره قطره آب می شود" "به راه پرستاره می کشانی ام فراتر از ستاره می نشانی ام" "نگاه کن"

*سه تای آخر از فروغ، همین امشب گوش دادم.

فروید

2011-12-16T22:38:00.000+03:30

و در حال تماشای ذهن های بزرگ سنت روشنفکری غرب از کمپانی آموزش (TTC) هستم و رسیده ام به فروید و لکچر سی دقیقه دوم، آنجا که می گوید چهار روش قابل قبول تخلیه روانی* عبارت اند از:
1- کار
2- هنر
3- دین
4- عشق
و فروید بدبین می گوید انسان خشن است و این خشونت با هیچ کدام حل نمی شود، حتی عشق، که عشق چیزی جز قوی ترین وسیله برای جستجوی شادی نیست با تخلیه روانی مان از طریق عشق جسمانی.
"ولی ما هیچ گاه بی دفاع تر از موقعی که عاشقیم، نیستیم. و هیچ گاه غمگین تر نیستیم از زمانی که عشق خود یا شی مورد عشق خود را از دست دهیم."**
" A sad comment on this form of sublimation."***

*Sublimation
**فروید
***لکچرر از دانشگاه کلمبیا

اذیت

2011-12-16T17:19:00.000+03:30

نوشته نشد.

خاطره خود

2011-12-13T22:50:00.000+03:30

خب دیروز چون بلاگر بالا نیومد من نتونستم بخوابم، یعنی اینترنت این جوری شده است که شما را از خواب می اندازد اگر نباشد.
خیلی نوشته خوبی می شد اگر دیشب ساعت سه می تونستم بنویسم. بنویسم که آره امین هر چی رو که ما چهار سال بعد تجربه می کردیم پارسال تجربه کرده بود. سیگار, مشکل با دین، مشکل با زندگی، عشق و شکست در پی آن، و زندگی به تخم و، و آخریش هم این بود که باید رفت. آره باید رفت نه از این رفتنا که تو فیس بوک و جی تاک و کوفت و اینا هستی، نه . باید رفت، باید گذاشت و رفت، بدون هیچ نشانی بدون هیچ نشانه ای بدون هیچ وابستگی ای بدون هیچی ، از صفر. یادم می آید که زمانی گفته بود می رود اروپا و کنار خیابان ساز زدن و یادم نمی آید که اینها قبل از آن تصادف وحشتناک بود یا آن تصادف و دیه ای که در پی آن گرفته بود این فکر را به ذهنش انداخته بود.
خب بعد چند سال باز رسیدم آنجایی که او آنجا بود: باید رفت و گم شد، رفت بدون هیچ نشانی، همه چی همه دوستی ها همه ارتباط ها و از همه مهم تر:
همه خاطرات ها را باید خاک کرد.
خاک کردن خاطرات، شاید این مشکل من باشد نه رفتن، یعنی اگر بشود خاطرات را خاک کرد، حافظه را ریست کرد، یک چیزی مثل اترنال سانشاین، و از صفر آدم ها را شناخت و آشنا شد، شاید در یک موقعیت دیگر شاید از یک موضع دیگر شاید.

همین

2011-11-15T00:35:00.000+03:30

عشق
تو
پایان
نداشت.

نوشتن

2011-11-12T22:05:00.001+03:30

و من دیشب هم سخت خوابیدم.این طور که ه* بحث را کشاند به اینکه چرا ما عقب افتاده ایم و دلیلش این است که مردم بی فرهنگ اند همان بی فرهنگی عبور از چراغ قرمز. و این که در این میان حاکمیت بی تقصیر است: سپاه از وزارت دفاع آمریکا خیلی هم بهتر عمل می کند. این که رسانه های آمریکا هم آزاد نیستند.این که بخش دولتی ایران بزرگ تر از بخش دولتی آمریکا نیست.و خلاصه تفاوت در آن دویست نفری است که در هر سازمان دولتی یا خصوصی بی فرهنگ هستند و کار در ایران جلو نمی رود اما در آمریکا می رود.خب این که این ادعاها باطل هستند من کلی بحث کردم و دیشب هم داشتم فکر می کردم و نتوانستم بخوابم چرا که آدرنالین (؟) بالا رفته بود.و آخرش چیزی که گفت و خیلی سوزاننده بود الگو برداری سپاه از حزب کمونیست چین بود: این که قرارگاه خاتم و دخالت در اقتصاد کپی برداری از چین بوده است و در واقع حرف ه که صریح نزد این بود که "چرا آن الگو در چین جواب داده است و در ایران نه؟" [این صورت بندی من از موضوع بحث دیشب بود].و شاید این که نتوانستم بخوابم کثیفی کار و تفکر سپاه حاکم بر این مملکت است: "چه ساختاری می توانیم طراحی کنیم که یک اقلیت حاکم بر ارزش های ایدئولوژیک حکومت بتوانند به صورت پایدار بر اکثریت غبر ایدئولوژیک حکومت کنند".و زندگی در چنین کشوری آزارنده است، خیلی آزارنده، خیلی. ولی چه باید کرد؟" ما الذی فاعلون بحبنا و ملا عیوننا الان تراب و صعیق؟"**" با عشق خود چه کنیم در حالی که چشم هایمان پر از خاک و شبنم یخ زده است؟" *کارفرمای ه سپاه است و از افرادی است که کاملا ساختار آن را می شناسد، البته این دلیل درستی ادعاهایش نیست.** فی بوادی النفی، جبرا ابراهیم جبرا

تنها

2011-11-11T17:35:00.001+03:30

همیشه این سوال رو از خودم می پرسم از بین کسانی که می شناسم، از بین دوستام، چند نفر تنها هستند؟خب بستگی به تعریف تنهایی داره، منظورم اینه که مثل خود من تنها هستند؟ اونهایی که دائم تو فیس بوک اند؟ اونایی که هیچ وقت تو فیس بوک نیستند؟ این که تنهایی یکی از آزارنده ترین حس هاست، تردیدی نیست، دیشب وقتی فرمان سوم از ده فرمان کیشلوفسکی رو می دیدم، اونجا که "ایوا" ی تنها تو شب کریسمس سراغ عاشق قبلی می آد و می گه شوهرم از ظهر ناپدید شده و ... و تماشاگر آتش می گیرد وقتی ایوا عکس شوهرش را همراه با خانواده جدیدش در ساعت 7 صبح به مامور نشان می دهد و قتی گاروس می پرسد اینها کی هستند؟وقتی می فهمی ایوا سه سال بعد از آن حادثه رها شده است و فکر می کرده اگر تا ساعت 7 صبح با گاروس می ماند آنگاهو کیشلوفسکی بد جور تو را یاد تنهایی خودت یاد ترک شدنت می اندازدو تو خودت را در این فیلم ها باز می بینی از آبی تا فیلمی کوتاه درباره عشق

2011-11-06T23:57:00.000+03:30

چرا تمام نمی شود؟
چرا تمام نمی شود؟
چرا تمام
چرا
چ

از دردها

2011-07-28T22:38:00.002+04:30

واقعا نمی دونم چیه، واقعا. دوست؟ عشق؟ رابطه؟ شغل؟ "بهتر کردن زندگی مردم"؟ لذت از جوانی؟ آینده؟

نمی دونم مشکل کجاست. نمی دونم چرا چه روز خوبی داشته باشم، چه روز بدی، چه اینکه در طول روز بگم و بخندم چه ساکت باشم و سربه زیر کارم رو انجام بدم، در هر حال آخر شب نا امید و افسرده ام. همه اش با خودم تکرار می کنم: این اون زندگی ای نیست که قرار بود بکنم.

عشق، تنهایی، خدا

2011-07-16T23:03:00.003+04:30

"من کاملا تعطیل بودم
اول نشستم جورابهایم را اتو کردم
تنها-حدود هفت فرسخ-در اتاقم راه رفتم..."*

تنها هستم فردا تعطیل است دلم گرفته امروز هم فرصت نشد و دوشنبه که کتابم را بگیرم همه چی به روز اول باز می گردد می شویم همکار دوباره. آن چه می خواستم نشد.

آمدم خانه، دعای کمیل را خواندم ( کمتر از یک ربع برایم طول می کشد) بعد قرآن را برداشتم سوره آل عمران را تا آیه 110 خواندم که تلفن زنگ زد سیهل بود. مریم، عیسی، انکار، کن فیکون

امروز صبح که از خانه سهیل می آمدم باز همان توهم فانتزی را داشتم که در ایستگاه تاکسی ببینمش. تاریخ به بی رحم ترین شکل ممکن دارد تکرار می شود (دارم تکرار می کنم) امروز هم جز موقع سلام و خداحافظی صحبت نکردیم. خیلی تلخ

در تمام سال هایی که تنها بودم این کتاب ها بودند که دوستم بودند، دوستانی که حرف می زدند اما گوش نمی دادند. نمی توانستی باهاشان بیرون بروی قهقهه سر بدهی از خوشی ها و غمها از خدا و عشق ، اصلا از خود کتاب ها باهاشان سخن بگویی و این تلخ است. خیلی تلخ

*قیصر امین پور، "رفتار من کاملا عادی است"

درد

2011-07-01T01:10:00.002+04:30

"دردهای من جامه نیستند تا ز تن در آورم،
چامه و چکامه نیستند تا به رشته سخن در آورم،

دردهای من نگفتنی است،
دردهایی من نهفتنی است
...
دردهای پوستی کجا
درد دوستی کجا؟" *
کتاب "مترجم دردها" از جوپا لاهیری شامل چند داستان کوتاه است. لاهیری نویسنده هندی تبار متولد لندن و بزرگ شده آمریکا است. در سریال In Treatment هم در سیزن سوم نویسنده اپیزود Sunil بود.
اولین داستان را امشب خواندم. " شرکت برق اعلام کرد که به مدت پنج روز برق از ساعت هشت شب قطع می شود". و این قطی برق فرصتی بود برای زن و شوهر داستان تا رازهای نگفته خود را برای هم افشا کنند...
چرا این قدر داستان هندی های ساکن آمریکا که همواره سعی می کنند نقبی به گذشته و ریشه خود بزنند، برای خواننده ایرانی جالب است؟
در همین داستان اول مرد بر خلاف زن متولد آمریکا بوده و غیر یک بار در کودکی به هند باز نگشته است. اما رشته تحصیلی او که تا بالاترین سطح ادامه داده است، مطالعات هند است!
آیا داستان شهرستانی های تهرانی شده به این هندی های ساکن آمریکا شبیه نیست؟ شهرستانی هایی که مجبورند در تهران باشند و همیشه چنگ به زادگاه خود می زنند. این درد چیست که بین ما و هندی ها مشترک است؟

*قیصر امین پور

آشتی سینما و ادبیات؟

2011-06-06T23:16:00.002+04:30

سریال
In Treatment
را دیده اید؟ رودریگو گارسیا از سازندگان آن است و قبلا دیده بودم که فیلم "چیزهایی که فقط با نگاه کردن به او می توانی بگویی" از او را در تعطیلات دیدم. بگذریم از این که فرزند گابریل گارسیا مارکز هم هست!
خلاصه در این سریال من شخصا با پدیده جدیدی روبرو هستیم: دو یا حداکثر سه آدم که با هم حرف می زنند. و نود درصد سریال همین صحبت است. مثل کار سینما نیست، مثل کتاب خواندن است. یعنی همان طور که شما در ادبیات به عنوان خواننده تصویری از شخصیت ها و کارهایی که انجام می دهند می سازید (بر خلاف سینما*)، اما در این سریال هم باید کار مشابهی با ادبیات باید انجام دهید. با این تفاوت که در آخر سیزن شما چهره آن شخصی که اپیزودها در موردش بحث شده را می بینید. فقط همین، فقط می بینید تا شاید تصویر ظاهری که از آن شخص ساحته اید برایتان نمایش داده شود. راجع به این "ژانر" (؟)چه می توان گفت؟.
* بحثی را می خواندم در کتاب تصاویر دنیای خیالی بابک احمدی در مقایسه سینما و ادبیات که ویرجینیا وولف سنما را در سطح پایین تری از ادبیات به حساب می آورده است!

قلبم

2011-05-31T22:31:00.002+04:30

"قلبم را در روسریت جا گذاشته ام"*

می ترسم دوباره، می ترسم
نگرانم، نگران قلبم
نگران این قلب تازه التیام یافته
نه دوباره نه

*حامد ابراهیم پور،مرده ها خواب نمی بینند، وبلاگ شاعر

برگمان

2011-05-30T00:31:00.003+04:30

"مساله دین برای من از نوع روشنفکری است: رابطه ذهن من است با شهود من"*
پرسونا، فانی و الکساندر و اینک فریادها و نجواها. این فیلم ها داستان نیستند. خاطره نیستند.فلسفه نیستند. خود زندگی اند.
فانی و الکساندر داستان پسر بچه و خواهرش است در خانواده ای عجیب. مادری که به یک کشیش همسر می شود و دردسرهای خشک مغزی کشیش که هیچ وقت به صراحت نمایش داده نمی شود. شاید تا نسخه پنج ساعته این فیلم را (به جای نسخه سه ساعته رایج) ندیده باشیم خیلی جای اظهار نظر باقی نمی ماند. اما پرسونا و فریادها و نجواها قابل تعریف نیستند. زن، تنهایی، خدا، خیانت و سرگشتگی (ظاهرا بی دلیل) شخصیت ها مشخصه این دو فیلم است. اینها تعریف کردنی نیستند، دیدنی اند.

*اینگمار برگمان منبع

حرف

2011-05-21T22:07:00.003+04:30

حرف نمی زنم کلا. یعنی وقتی در خانه (تهران) یا در آزمایشگاه هستم می توانی تعداد کلمات من را مثل پاس های سالم بارسلونا بشمری. اما شرکت...
فکر می کنم شرکت می روم که حرف بزنم. همین کابوس حرف نزدن است که نمی گذارد شرکت را بگذارم و مقاله ام را بنویسم. این را باید به آرش بگویم، حتی آن روز که نباشد.

AOL 9.5

2011-05-20T14:55:00.000+04:30

خب از دیروز AOL 9.5 را راه انداختم. گفتم اینجا هم بگویم که چطور وقتی یک صفحه آبی پس از اجرای AOL بالا می آید و پیغام Physical Memory Dump می آید و کامپیوتر را ریست می کند، دوباره آ او ال را زنده کنیم!
1- بعد از اولین ریست در Start-Run بنویسید msconfig.
2- بعد در تب های مختلف تیک تمام AOL و مشتقات آن را بردارید تا آن صفحه آبی کذایی ظاهر نشود.
3- به درایو ویندوز رفته در Windows/system32/drivers/ فایل ATWPKT264.SYS را به ATWPKT264.OLD تبدیل کنید. برای فایل های ATWPKT2 هم این کار باید انجام شود. کلا بهتر است یک جستجو در درایو C (درایو ویندوز) انجام دهید " ATWPKT2" و برای همه با هر پسوندی، پسوند را به OLD تغییر دهید.
4- در C:\Program Files (x86)\Common Files\AOL\acs نیز پسوند فایل های atwpkt2 و atwpkt264 را به old تغییر دهید. شایسته تر آن است که یک جستجو مشابه بند 3 برای ATWPKT در
C:\Program Files (x86)\Common Files\AOL\ انجام دهید و مشابه بند 3 عمل کنید.
AOL 9.5 دوباره کار می کند!
یک روش هم برای استفاده از این فیلتر شکن بدون آن که مجبور باشیم از browser آن استفاده کنیم وجود دارد. برای فایر فاکس که مطمئنم می شود با یافتن IP که AOL وصل می شود و وارد کردن آن در proxy فایر فاکس از آن استفاده کرد. برای اینترنت اکسپلورر هم حتما راهی وجود دارد، پیدایش می کنم!

چانگ کینگ اکسپرس *

2011-05-20T14:18:00.000+04:30

امروز جمعه است. دیشب چانگ کینگ اکسپرس (ChungKing Express) اثر وونگ کار-وای را دیدم. قبلا در حال و هوای عشق اش را دیده بودم و خوشم آمده بود. اما این یکی چیز دیگری بود. صحنه های ناب با فضای امپرسیونیستی و دوربین روی دست و اسلو موشن های دلچسب و رنگ آمیزی روی سی دی ها و ... . اما به یاد ماندندنی ترین بازی را فِی ارائه کرده است. آنجا که بلند به آهنگ California Dreamin در حال ریختن سس روی ساندویچ ها گوش می دهد "تا از فکر کردن بازماند"، همانجا عاشق 633 می شود و و و آنجا که به خانه او می رود به همه جا سرک می کشد، نظافت می کند و با هواپیمای معشوقه قبلی او بازی می کند و ... .
این طور شد که این روز جمعه نشستم به جارو کردن خانه با انرژی ای که از فی گرفته بودم و فکر کردم که چقدر "در حال و هوای عشق" بودن متفاوت است.
*محصول 1994 هونگ کنگ

بی خوابی

2011-05-14T01:02:00.000+04:30

بی خواب شده ام. غلت می زنم کج می خوابم بالش را پس می زنم، فایده ندارد. دکتر گفته اگزازپام را قطع کن، فراموشی می آورد و من تازه می فهمم چرا گاهی وسط حرف لغت را گم می کنم. عوضش زاناکس می خورم، خوب است، ولی احتمالا همان چند شب اول است. سریال In Treatment را دنبال می کنم. کاش یک سایکوآنالیست همین تهران نزدیک شرکت داشتیم، هفته ای یک بار حرف می زدم و او با اعتماد به نفس مثل پیر مغان حافظ راه را نشان می داد. بعد یاد آنی هال وودی آلن می افتم که به شکل نا امید کننده و عبثی وودی آلن که پانزده سال است سایکوتراپی می کند به دایان کیتون هم همین پیشنهاد را می دهد و حالا هر دو می روند سایکو تراپی و این انتهای انحطاط زندگی نیویورکی. چه می دانم، مشکل همه جا یکی است تهران و نیویورک ندارد. این زندگی است.
و جایی پل وتسون ، سایکو تراپ سریال که خود هم تحت درمان است به سایکوتراپ خود، آدل، می گوید وقتی پار از این اتاق بیرون بگذارم باز هم زندگی همان وضع است همان بیماران همان وضع خانوادگی همان...
و این زندگی من است باز فردا شنبه سر کار، قبلش سوغاتی دوست دوستم را پست کنم، بعد از ظهر سیم کارت آلمان را به مسافر بعدی بدهم، بینش دوباره زنگ بزنم و منشی بگوید دکتر جلسه دارد. نمی دانم شاید به محضی که این را گفت دو کاغذ گواهی شرکت در کنفرانس را پاره کنم و بگویم این یک میلیون هم به قول عباس معروفی پشم. بعد یکشنبه هم بروم فاز سوم پروژه را به یک جایی برسانم. بعد دوشنبه بروم دانشگاه ژنراتورها را با ترانس هایشان در نرم افزار مدل کنم، هان باید آن یکی نرم افزار معتبر را هم در شرکت یواشکی برای تز تست کنم. بعد بخش شبیه سازی مقاله را تمام کنم بعد مقاله را با جدول ها وشکلهایش کامل کنم، نمی دانم هنوز به دروغ بگویم نتایج با نرم افزار دوم به دست آمده؟ بعد یک بار از بچه های وارد در پردازش سیگنال بپرسم این فوریه لا مصب آیا می تواند نمونه های بیشتری بدهد. و بعد بروم دنبال روش های داده کاوی شاید، باید از آن هم در پروپوزال بیاید؟ نمی دانم. کم کم زاناکس اثر کرده باید مسواک بزنم بخوابم.
راستی سایکوتراپ خوب در محدوده میدان ونک سراغ ندارید؟

کنفرانس

2011-04-11T22:00:00.000+04:30

پرزنتیشن تموم شد. انتظار هر نوع سوالی داشتم: "پس خودت چی کار کردی؟"، "این که میگی قبلا انجام شده"، "تو که رفتی پیپرهای مختلف رو به هم چسبوندی ارائه کردی" ...
ولی اولین نفر می دونی چی پرسید؟ گفت: "مگه تو ایران اینها هست که شما داری روش کار می کنی؟ وقتی هنوز خود گرید تو ایران نیست، مایکروگرید دیگه چرا داری کار می کنی؟"
اول هنگ کردم، یاد احمدی نژاد و ما می توانیم افتادم، گفتم: ...
مهم نیست چی گفتم. منظورش این بود که این مساله شما عقب افتاده ها نیست، این کنفرانس شما عقب افتاده ها نیست، این مساله ماست، اشتباه اومدی داداش، تو اول برو همون برق عادی تو درست کن بعدا بیا روی مایکرو گرید نظر بده.
بدیش می دونی کجا بود؟ این بود که راست می گفت و بد تر از اینکه من هم همیشه این طوری فکر می کنم ولی نمی دونم چرا همین به اصطلاح ریسرچ رو در زمینه های قلنبه ادامه می دم.
خیلی ناراحتم، خیلی، خیلی تلخ بود، خیلی، کنار رودخونه روبروی اولا نشستم و دارم اینها رو می نویسم. منتظرم دوست سهیل امتحان ساعت پنجشو بده بیاد. چی داریم به هم بگیم سلام و تعارف و ایرانی بازی و من که این همه رکم غیر از سلام و احوال پرسی نمی خوام هیچ کدوم از این ها رو بهش بگم.
تازه ماریا رو بگو که وسط کار (درست قبل پرزنیتشن من؟) بلند شد رفت. گوینده گفت دیگه کسی نمونده و من اومدم و گفتم هستم و فایلم رو ریختن و ماریا رفته بود. از کی رفته بود؟ چون من به کنایه صاب کنفرانس 10 دقیقه زودتر از شروع سشن نیومدم فایلم رو بدم و بی نظمی کردم رفته بود؟ چون منو یادش بود؟ یادش بود که یا این طور فکر کرد که من یک دروغ گو هستم، اینجا هم با دیر اومدن کار اپلای رو تکرار کردم؟ شایدم به قول مارمولک اصلا به من فکر هم نمی کنه
خسته ام، قهوه بعد کنفرانس رو خوردم با دختر هندی که موضوع مشترکی داشت صحبت کردم، با میثم صحبت کردم می گه ناراحت نباش تو الی بلی خیلی دلشون بخواد ول کن ماریا رو بیا اینجا...
نشستم کنار رودخونه جلوی اولا منتظر دوست سهیل، باد سردی داره میاد، ولی سردم نیست. خسته ام، خیلی خسته، خیلی تلخ

دچار یعنی عاشق و چه تنهاست ماهی کوچک اگر دچار آبی دریای بی کران باشد*

2011-02-10T23:01:00.003+03:30

اگر سه فیلم برترم آبی، رویا بین ها و شکستن امواج باشد، دور نیست که این از حال کنونی ام باشد. و جالب اینکه دوتای اول در فرانسه می گذرند: کیشلوفسکی در اولی "آزادی" انقلاب کبیر فرانسه را وام گرفته است و در دومی برتولوچی خود می 68 فرانسه را فیلم کرده است.
آیا دلم نمی خواست
الان
ایران
فرانسه
دیگری
بود؟
پ ن: اگر شعله ای در من روشن است، امید است امید: 25 بهمن می آیم.
* سهراب سپهری ، وقتی می روم استخر یاد ژولی می افتم، تنها در آبی بی کران و این شعر را در دلم زمزمه می کنم...

زمستان 62 و حافظه تاریخی

2011-01-12T22:45:00.002+03:30

"این توده حافظه تاریخی ندارد."

بر شما باد خواندن کتاب زمستان 62، اسماعیل فصیح، انتشارات آسیم.

پ. ن. : کتاب را برای بار دوم خواندم و به زودی چند برش زیبای آن را می گذارم.

گیلان و میرزا کوچک خان جنگلی

2010-12-10T01:54:00.005+03:30

مشغول خواندن این دو کتاب هستم : تاریخ تحولات اجتماعی و اقتصادی گیلان و جغرافیای سیاسی جنبش و انقلاب جنگل.

نویسنده کتاب مدرک دکترای جغرافیا و استاد دانشگاه است. کتاب ها به شیوه آکادمیک و با رعایت اصول پژوهش علمی نوشته شده اند و بسیار دور از دیدی است که از تاریخ نویسی داریم.

کتاب اول توصیه می شود اگر بخواهیم بدانیم گیلان چگونه گیلان شد و کتاب دوم به شیوه ای کاملا مدرن، با ارائه تئوری مورد نظر نویسنده در مورد میرزا کوچک خان و جنبش او، با بهره گیری از منابع متعدد سعی در اتصال جنبش جنگل و جنبش مشروطه دارد.

دارم از هر دوشان لذت می برم، مخصوصا از این حرکت پیاده روی 450 کیلومتری جنگلیان از غرب به شرق گیلان و بر عکس که از دیدگاه اکنون یک حالت نمادین و البته نوستالژیک دارد! (شکل سمت راست شکل کتاب دوم )

پ. ن. : پارسال خیلی احساسی در چنین روزهایی اینطوری نوشتم.

مرثیه ای برای یک شهر

2010-12-04T22:42:00.002+03:30

آی دخترهای خندان در مانتوهای یکدست سرمه ای
وقتی از روی پل رازی می گذرید
به فاضلاب بیمارستان خیره شوید
و عمیق نفس بکشید
تا بدانید این شهر دختران گریان می خواهد

رشت، 13 آذر 1389

با عشق خود چه كنيم، در حالی كه چشم ها و دهانمان پر از خاک و شبنم يخ زده است ؟*

2010-10-01T18:06:00.002+03:30

فیلم درخت لیمو، Lemon Tree محصول 2008 اسرائیل

فیلمی در مورد یک فلسطینی. نه یک عرب، نه یک مسلمان، نه یک مبارز، نه. فقط یک انسان فلسطینی.
داستان سلما زن فلسطینی مالک یک باغ لیمو در کرانه باختری که همسایه یک شهرک نشین ( در واقع بدتر وزیر دفاع اسرائیل) است.
خط اصلی داستان فیلم ( که همه ش ناخودآگاه با فیلم ایرانی و جهت دار بازمانده مقایسه می کردم)، بسیار جذاب است. اگر در بازمانده همان ابتدا نفرت مادربزرگ فلسطینی وجود دارد، اینجا زندگی و عشق انسانی حاکم است. اگر آنجا به عملیات انتحاری و مرگ ختم می شود اینجا به دادگاه (آیا واقعیت این است؟). اگر آنجا همه فلسطینی ها یک طرف و همه اسرائیلیها طرف دیگر، اینجا بسیار وقعی تر نقش ها تفکیک شده است.
اما جزئیات فیلم بسیار جالب تر بود. دو زن در مقابل هم: سلما از فلسطین و میرا از اسرائیل. سلما بی سواد به نظر می رسد، میرا ظاهرا آرشیتکت است. هر دو فرزندشان در واشینگتن پایتخت آمریکا زندگی می کنند، یکی دانشجو و دیگری کارگر رستوران. یکی زندگی آنچنانی دارد و این با باغ لیمو و صد دلاری که از پسرش می رسد.
صحنه تاثیر گذار دیگر قهوه خانه ای است که عرب ها مشغول کشیدن قلیان هستند و سلما نامه به زبان عبری را به یکی از بزرگان محل می دهد، مرد به سلما می گوید: می دانی که ما از آنها پول نمی گیریم. و این از اعراب: مسئولین دولتی فلسطین سلما را به حضور نمی پذیرند، بزرگانشان مشغول قلیان کشیدن هستند، یکی دلال رابطه با اسرائیل است و در آخر وکیل معلوم می شود همه این نقشها را برای ازدواج با دختر یکی از دولتمردان بازی کرده است.
و صحنه پایانی فیلم که یک دیوار بلند جایگزین باغ لیمو شده است. این دیوار تا چه زمانی باقی می ماند؟
و این فیلم را ببینیم و یاد آوری کنیم که این مساله یک مساله "انسانی" است و بس.

پ ن : در همین رابطه بار گناه در زیتون زارها از چای داغ
پ ن: در همین رابطه تحلیل تایم: چرا اسرائیل به صلح اهمیت نمی دهد؟ که می گوید به دلیل کاهش حملات موشکی به خاک اسرائیلی ها امنیت خود را تامین شده می بینند و اهمیتی به صلح نمی دهند.
پ ن : و با تاسف فلسطین/اسرائیل شناس بزرگ، احمد زید آبادی به حبس و تبعید محکوم است و احمدی نژاد در سفری که به لبنان خواهد داشت به طور نمادین به سمت اسرائیل سنگ پرتاب خواهد کرد!

* جبرا ابراهيم جبرا
پ ن: جالب این که این شاعر کتاب شاخه زرین را به عربی ترجمه کرده است!

در باب حکمت زندگی*

2010-10-01T14:27:00.004+03:30

کتاب به سال 1860 نوشته شده است. در مقدمه آمده است که شوپنهاور به تحولات پیرامون خود اعتنای چندانی نداشته است و به عنوان یک "فرد گرا" فلسفه خود را بنیان نهاده است.
نکته جالب برای من، تلاش نویسنده برای تفکر در زندگی بوده است. مشاهدات خود و نوشته های حکمای پیش از خود (از سنکا تا هومر و سعدی) را کنار هم نهاده و یک برداشت از زندگی ارائه کرده است که چکیده آن این است: زندگی، لذت بردن نیست؛ رنج نکشیدن است. به همین دلیل سعادت را باید در درون جستجو کرد.

فکر می کنم چقدر خوب بود متفکران ما به جای ترجمه و باز گویی نوشته های قرون پیش، کمی "خود" هم به تفکرمی پرداختند.

*در باب حکمت زندگی آرتور شوپنهاور نشر نیلوفر

اخراجی ها

2010-09-26T22:18:00.002+03:30

گند زدم.
در صحبت با رییس اشاره کردم یکی از همکاران جای دیگر هم کار می کند. فکر کنم اخراج شود. من ماندم و عذاب وجدان.

زندگی مثل فیلم ها نیست، خیلی سخت تره*

2010-09-16T21:56:00.001+04:30

تورناتوره ی لعنتی، این سینما پارادیزو** لعنتی چی بود که ساختی؟
Alfredo-You haven't seen her?
Toto-No.
And no one knows where she is.
Alfredo-Probably that's how it was meant to be.
We, each of us, have a star to follow.
Get out of here.
This land is cursed.
Living here day by day...
you think it's
the center of the world.
You believe nothing
will ever change.
Then you leave...
a year, two years.
When you come back,
everything's changed.
-----
l don't want to hear you talk anymore.
l want to hear talk about you.
Don't come back.
Don't think about us.
Don't look back. Don't write.
Don't give in to nostalgia.
Forget us all.
و چه اندوهی است وقتی زندگی فقط همان بیست و چند سال اول است وبس. * از دیالوگ آلفردو با توتو
** برنده اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان سال 1989، ساخت ایتالیا
پ. ن. : بعد از پل های مدیسون کانتی و بازگشت این فیلم هم بد جوری به گریه م انداخت.

وطن

2010-08-23T23:35:00.000+04:30

"مطرود! من میگم از آسمون بمب و توپ و موشک می‌باره، تو میگی آقا بشین یه کوپ چای بخور. میگم از اینجا برو یه جا سر پناه بگیر. میگی آقا بشین یه کوپ چای بخور. میگم یه فکری برای پسرت ادریس بکن. میگی آقا بشین یه کوپ چای بخور.
"شماها باید برید اهواز یا مسجدسلیمان و اونجاها تا جنگ بخوابه."
"ما جایی نداریم."
"جا پیدا میشه."
"ما تو این شهر به دنیا اومدیم، تو این شهرم می‌میریم."
*
"چرا اونجا موندی، جلال ... مقصودم توی آبادان و اونجاهاست؟... میتونستی بیای بیرون، بیای اینجاها، یا هر جا. چند سال اونجاها کار کردی، بسه، چرا اونجا موندی؟"
"هیچی، من چه میدونستم؟ کاره‌ای نبودم. من مریضخونه بودم، خوابیده بودم داشتم کتاب میخوندم، دیدم صدام داره خمپاره و موشک ول میکنه، خودت چطوری؟"
آهی می‌کشد و به طرف آب نگاه می‌کند. "مغلوب."
*
پ. ن.: دیالوگ اول بین جلال آریان و مطرود در خانه جلال آریان در آبادان. دیالوگ دوم بین لیلا آزاده (ساکن اروپا از چندین سال پیش از انقلاب) و جلال آریان در پاریس. تاریخ دیالوگ‌ها آذر 1359/ نوامبر 1980.
رمان "ثریا در اغما" اسماعیل فصیح 1363 نشر ذهن آویز.

معرفی دو کتاب

2010-08-02T22:31:00.001+04:30

یک) تاریخ ایران مدرن ، یرواند آبراهامیان ، نشر نی ، 1389
من را یاد کتاب تاریخ زرد رنگ دوم دبیرستان نوشته عماد باقی انداخت؛ کتابی که قبل از ما تدریس نشد و بعد از ما هم جمع آوری شد. فقط فرقش این بود که هر چه سانسور و خود سانسوری و عدم انسجام و تناسب مطالب با سطح کتاب درسی در آن کتاب بود، این کتاب با بیان ساده در کمتر از چهارصد صفحه تاریخ ایران را از قاجار تا کنون به شیوه‌ای علمی مرور می کند.
ویژگی کتاب، ایجاز در نقاطی است که بارها شنیدیم و توقف در مکانی که شاید تا کنون در تاریخ ما برجسته نشده بود. نکته اصلی کتاب در برخورد آکادمیک آن با تاریخ معاصر است: کتاب پر است از مراجع گوناگون (بیشتر خارجی)، از جداول و آمار و ارقام، از قضاوت های شخصیت‌های معاصر با دوره ای که بررسی می شود و تحلیل وقایع علاوه بر روایت تاریخ. اگر تاکنون تصور شما از کتاب تاریخی، سبک های تکراری، روایی و بدون آمار و ارقام و قضاوت‌های شخصی و شاید مغرضانه تاریخ نگار بوده است، خواندن این کتاب متفاوت توصیه می شود.
از بابت ترجمه کتاب خیالتان راحت باشد، مترجم طوری کار کرده است که گویی کتاب اصلی به فارسی نوشته شده است. برای خوانندگان "ایران بین دو انقلاب" آبراهامیان*، این کتاب نیز تجربه خوشایندی می‌تواند باشد.

دو) معمای فراوانی ، تری لین کارل ، ترجمه جعفر خیرخواهان ، نشر نی ، 1389
هنوز این کتاب را تمام نکرده ام. اما یک چیز را می گویم: اگر از روانی ترجمه در ابتدای کتاب نا امید شده اید، حتما به خواندن ادامه دهید چون کتاب هر چه بیشتر پیش می رود حساس تر می شود! گو اینکه ارزش این کتاب (که نشات گرفته از تز دکترای نویسنده در دانشگاه استنفورد بوده است) به برخورد آکادمیک و ارائه جداول و آمارهای گوناگون است که شاید فراتر از متن کتاب حرف داشته باشند.
اصلا می دانستید قبل از هوگو چاوز تاریخ ونزوئلا چگونه بوده است؟ آیا می دانستید که ونزوئلا از قدیمی ترین دارندگان دموکراسی در آمریکای لاتین بود که کمرش پس از شوک های نفتی 1974 و 1980 شکست؟
ونزوئلا، مطالعه موردی (Case Study) نویسنده کتاب در بررسی دولت‌های نفتی است. نویسنده می خواهد نشان دهد که افزایش قیمت نفت نه تنها اوضاع این کشورها را بهتر نکرد، بلکه مردم در پایان انبوهی از مشکلات را در اثر جاری شدن پول نفت در اقتصادشان دیدند. چگونه؟ کتاب به تفصیل در این مورد صحبت کرده است. همین طور که کتاب را می خوانم یاد روسای جمهور دموکراتیک ونزوئلا در زمان افزایش قیمت نفت و شباهت آنها به دولت فعلی می افتم. آیا پایان حکومت فعلی، همان پایان حکومت رانتیر ونزوئلا است؟ گذشته چراغ راه آینده است.
* یادم است که خواندن کتاب ایران بین دو انقلاب هر چند تجربه ای متفاوت در تاریخ خوانی بود، اما از نگاه نویسنده و تاکیدش بر حزب توده و تحلیل مارکسیستی انقلاب ایران خوشم نیامد. این نوع تحمیل ایدئولوژی شخصی در این کتاب جدید تقریبا به چشم نمی خورد!

برای هجده تیر هفتاد و هشت

2010-07-08T18:50:00.003+04:30

تو را چه سود از باغ و درخت
که با یاس ها به داس سخن گفتی*

لینک فیلم 18 تیر 78 در وبلاگ بر ساحل سلامت

بد نیست از حافظه تاریخی مان اثری بجوییم.

- دبیرستانی بودم که هجده تیر اتفاق افتاد. روزنامه صبح امروز را یادم هست و سلام را که بسته بودند.
خیلی وقت ها از خاتمی عصبانی شدم (مثل برگزاری انتخابات هفتم مجلس) اما این شاید اولینش بود.
- و عجبا که در خرداد هشتاد و هشت باز هم فاجعه کوی تکرار می شود و باز هم دریغا از
مقصری، آمری یا عاملی.
- دوست نداشتم از سیاست روزمره بنویسم. دوست داشتم تحلیل کنم، از نظریه ها و تاریخ بنویسم. اما مگر این غیر از تاریخ است، گیرم یازده سال پیش.
پ ن :سه سال بعدش که وارد دانشگاه شدم، می توانستم اثرات 18 تیر را در دلمردگی دانشگاه از خاتمی و اصلاح طلبان ببینم.
*احمد شاملو

غم نان

2010-06-16T11:35:00.008+04:30

از دست های گرم تو
کودکان توامان آغوش خویش
سخن ها می توانم گفت
غم نان اگر بگذارد*

این اندیشه ام که اگر این روز مرگی نبود، این غم نان، چه طرح هایی در می افکندم، چه حرف های نویی، چه خوانش های متفاوتی از زندگی می توانستم عرضه کنم. نه زندگی یک انسان، دو انسان، صد انسان که زندگی یک جامعه را بهبود دهم:

از انسانی که تویی
قصه ها می توانم کرد
غم نان اگر بگذارد*

*احمد شاملو

تغییر ایدئولوژی

2010-05-31T08:55:00.001+04:30

آمده ام خانه. شرکت و دانشگاه و مقاله و پایان ترم و همه را بی خیال شده ام و از تهران بیرون آمدم. تا سه- چهار سال پیش فکر می کردم همه چیز باید فدای هدف والاتر شود. این گونه بود که در کنکور کارشناسی و تمام دوران کارشناسی و کنکور ارشد و دوران ارشد با فداکاری بسیار در راه "هدف بزرگ" به پیش رفتم. کتاب استفان کاوی بود که می گفت چه کنیم.
با پایان تراژیک داستان اپلای تغییر ایدئولوژی دادم و به اصالت لذت روی آوردم که آن کلبی مسلک گفته بود در هر لحظه همان را کن که شادت می کند در آن لحظه. این این بود که به کار "غیر واقعی" و بدون "خروجی" تن دادم ( با پروژه ای مثل کاربرد فلان تکنولوژی در شبکه ایران) تا هم دور هم باشیم هم پولی در بیاوریم. بود که مثلا سه شنبه بی خیال تمام کارها جمع کردم آمدم تعطیلات. دیشب موقع خواب گفتم که دیگر نمی توانم ادامه دهم. هر چقدر درس خواندم بس است و دیگر نمی توانم سه سال دیگر ادامه دهم. دیگر نمی توانم به این کار تئوریک شبه تحقیقاتی بی معنی سه سال ادامه دهم. الان می بینم دیشب درست گفتم: با کلبی مسلکی دیگر نمی توانم ادامه دهم. لذت در لحظه، یک لحظه شادت می کند و وقتی که لحظه گذشت، اندوه جانکاهی از عمر باقیمانده، بیچاره‌ات می کند.
"هدف" باید باز تعریف شود. شاید لزوما نباید "بزرگ" باشد. شاید بایست پذیرفت تو یک نفر آدم هستی، هر چقدر باهوش، هر چقدر پرکار، با دوستان اندک، با آرمان های بزرگ، با رسالتی عظیم، اما یک نفر هستی. شاید همان معلمی دانشگاه، نه فقط درس های تخصصی که درس های انسان شدن کافی باشد برای تو یک نفر. شاید در همین رشته فنی هم بتوانی تغییری برای انسان ها ایجاد کنی نه لزوما تغییری بزرگ. باید فکر کنی چه "هدف"ی داری. حرکت هایت را بر اساس "هدف" تنظیم کنی. کلبی مسلکی کافی ست.

یک نامه بنویس، فقط بنویس*

2010-05-22T17:41:00.000+04:30

امتحانی که فکر می کردم بیفتم، بالاترین نمره کلاس شدم. آخرالزمان شده است.
دو امتحانی که فکر می کردم نمره خیلی خوبی می گیرم (در حد کامل)، به شکل غیرمنتظره ای خوب نشدم.
پس از سال ها درس خواندن، احساس می کنم این ترم تنها ترمی است که دارم مثل آدم "زندگی" می کنم. یعنی بر خلاف سال های اخیر یک روز کامل (پنجشنبه) را آفِ آف می شوم: تا جایی که امکان دارد می خوابم. بین یازده و دوازده ظهر بیدار می شوم. می‌روم حمام ( یا آرایشگاه در صورت لزوم)، روزنامه شرق با ضمیمه می خرم، نان می خرم. می آیم خانه و بی خیال دراز می کشم، روزنامه را ورق می زنم. به خصوص صفحات ضمیمه را می خوانم. وب گردی می کنم، گوگل ریدر می خوانم تا جانم در آید. چند کتابی که این ور آن ور به گوشم خورده که کتاب های خوبی اند سرچ می کنم ببینم ملت چه نظری دارند تا وسط هفته یا بعدا بخرم. کتاب هایی را که در هفته های پیش (به همین طریق اخیر) خریده ام می خوانم. بعد از ظهر باز می روم خرید، این بار میوه و لبنیات و غیره. می آیم خانه، یا کتاب می خوانم یا اگر فیلم جدیدی به دستم رسیده باشد می بینم و بعد سانس دوم وبگردی را شروع می کنم. تا شب شود و بخوابم.
کتابی که این پنجشنبه تمام کردم کتاب "کلیسای جامع" ریموند کارور، نشر نیلوفر بود. تصوری که از داستان کوتاه داشتم به کلی به هم خورد: این که لزوما باید در پایان داستان یک اتفاق غیر منتظره بیفتد یا معمایی حل شود، خلاصه به عنوان خواننده احساس رضایت کنی. در داستان های کارور از این خبرها نیست. آخر داستان گیج می خوری که چی شد؟ تجربه جالبی بود.
پی نوشت: نتیجه اخلاقی این که این دانشگاه لعنتی نگذاشته بود یک روز در هفته را در این چندین ساله به دلخواه خودم سپری کنم!

* عنوان این پست، از دیالوگ های فیلم Paranoid Park است. جایی که قهرمان داستان دارای عذاب وجدان ویران کننده ای در درون خود است و از هم کلاسش کمک می خواهد، این جمله به او گفته می شود. در انتهای فیلم، او نامه را می سوزاند.

در مدح عمر بن خطاب

2010-05-17T18:20:00.000+04:30

فردا سالگرد شهادت حضرت فاطمه است. به راست یا دروغ، عمر بن خطاب (خلیفه دوم) را قاتل فاطمه می دانند. بگذریم که همان ها او را قاتل محسن بن علی (که فاطمه او را باردار بوده!) می دانند.
به این مناسبت و شاید مناسبت های دیگر، یک روز به لعنت عمر بن خطاب از سوی شیعیان اختصاص دارد که هنوز هم در نقاطی از کشور اجرا می شود. با این که علی یازده سال در زمان خلافت عمر مثل یک شهروند زندگی کرد و نقل است که در مناظره هایی که به دعوت عمر برای مقابله با مسیحیان و دیگران اجرا می شده شرکت می کرده است.
به عمر بن خطاب فکر می کردم یاد حکایتی که از او نقل می شود افتادم:
" در جنگی در زمان خلافت عمر، سپاه اسلام پیروز شد و پارچه هایی به غنیمت برد. چند روز بعد دیدند عمر از همان پارچه ها برای خود جامه ای دوخته است. از آنجا که عمر چارشانه و درشت هیکل بود، مسلمانان نزد عمر می روند و اعتراض می کنند که با آن پارچه ای که از غنایم به هر فرد رسید تو نمی توانستی چنین جامه بلند و گشادی برای خودت تهیه کنی و حتما بیش از سایر مسلمین از پارچه استفاده کرده ای! عمر پاسخ داد که من به اندازه بقیه از غنایم بهره برده ام، ولی برای تهیه این جامه، از غنیمت پارچه فرزندم هم استفاده کردم و این جامه را توانستم تهیه کنم. معترضان نزد فرزند عمر رفتند و پس از اطمینان از صحت این قضیه پراکنده شدند."
پی نوشت 1: نکته در عدالت و برابری نیست، نکته در رفتار مدرن مسلمین در قبال حاکم و پاسخ خواستن از او است. از آن مهم تر آن که عمر به عنوان خلیفه مسلمین خود را موظف به پاسخ گویی به مسلمین می دید! یادمان نرود در زمان خلافت همین عمر بود که مسلمین ایران را فتح کردند و عمر می توانست رفتاری مثل یک شاه در قبال معترضان داشته باشد.
پی نوشت 2: در این پندارم که آیا هیچ یک از شیعیان زمان ائمه (و به ویژه امام علی به عنوان خلیفه) آیا در قبال رفتار او از او پاسخ خواسته بودند؟

انسان، انسان، انسان، انسان ها

2010-05-11T11:41:00.004+04:30

و استفراغِ هر خون از دهانِ هر اعدام
رضای خودرویی را می‌خشکاند
بر خرزهره‌ی دروازه‌ی یک بهشت.

و قطره‌قطره‌ی هر خونِ این انسانی که در برابرِ من ایستاده است
سیلی ستکه پُلی را از پسِ شتابندگانِ تاریخ
خراب می‌کند
و سوراخِ هر گلوله بر هر پیکردروازه‌یی‌ست که سه نفر صد نفر
هزار فر که سیصد هزار نفر
از آن می‌گذرند
رو به بُرجِ زمردِ فردا.*

* "قصیده برای انسان ماه بهمن"، احمد شاملو

من به مصلی نمی روم، به کریم خان می روم

2010-05-06T13:46:00.001+04:30

دیروز بعد از شرکت رفتیم نمایشگاه کتاب. در خبرها خواندیم که شیخ با اعلام قبلی می آید. شخصا قصد داشتم یک شنبه آینده یک فرصت چند ساعته بگذارم و مثل چند سال پیش، "تنهایی" نمایشگاه را بگردم. اما پشیمان شدم.

یک ساعت بیشتر در نمایشگاه نبودیم. فقط هم غرفه ناشران عمومی بودیم. باورم نمی شد. حرف الف که تمام شد 90% ناشرانی که دیدیم قرآنی و مذهبی بودند. با ناباوری تا حرف ی رفتیم. بله، نمایشگاه امسال نمایشگاه کتاب دیگر نبود. ترکیبی از نمایشگاه کنکور و قرآن شده بود.

پشیمان شدم، یک شنبه آینده به مصلی نمی روم، به کریم خان می روم. گیریم از 20% یا هر چقدر تخفیف استفاده نکنم. این 20% را دودستی تقدیم نشر نی یا نشر ثالث یا خانه گویا می کنم. یک کتاب تجربه تنهایی می خرم، داستان‌های کوتاه ریموند کارور و شاید کتاب شعری از فروغ.

پا نوشت: در همین ارتباط نوشته ام: فرهنگ، آلترناتیوی برای خیابان.

نمایشگاه کتاب

2010-04-29T14:35:00.001+04:30

فکر کردم به مناسبت نمایشگاه کتاب چند کتابی که تا حالا خوانده ام و مفید دیده ام، معرفی کنم:

داستان

- دریاروندگان جزیره آبی تر، عباس معروفی، نشر ققنوس

مجموعه‌ی داستان‌های کوتاه عباس معروفی است. داستان‌های نوستالژیک زیبایی دارد. عطر یاس و جشن دلتنگی دو داستانی هستند که بارها خوانده‌ام و گویا جای شخصیت‌های آن زندگی کرده‌ام. داستان‌های متنوع دیگری هم هست که انسان در آن حضور بارز دارد، زن و مرد، برخی در فضای پس زمینه جنگ، در پس‌زمینه سنت و گرفتاری‌های زندگی و عشق در فضای خاص آن دوران.

- زمستان 62، اسماعیل فصیح، ناشران مختلف

رمانی از اسماعیل فصیح که مانند سایر رمان‌هایش، جلال آریان شخصیت اصلی آن است. اسماعیل فصیح خود تحصیلاتش را در آمریکا به پایان رساند و در دانشگاه صنعت نفت آبادان تا مدتی پس از انقلاب مشغول به تدریس بود تا بازنشسته شد (شاید اجبارا) و به داستان‌نویسی روی آورد. گویا در زمان دانشجویی در آمریکا، نامزدی آمریکایی داشته که در یک تصادف جانش را از دست می‌دهد. این بیوگرافی کوتاه را گفتم تا بدانید اتفاقات تراژیک و توصیفاتی که از فضای پس از انقلاب در داستان می‌شود، خود نویسنده مستقیما لمس‌ کرده است. بخوانید و بیینید در زمستان 1362 هم‌سن و سال‌هایمان (شانزده تا چهل ساله) چگونه زندگی می‌کردند، باشد که به گفته شاعر حافظه تاریخی خود را از دست ندهیم.

شعر

- دو منظومه آبی، سیاه و خاکستری و در رهگذار باد، حمید مصدق، انتشارات زریاب

من اگر بنشینم، تو اگر بنشینی، چه کسی برخیزد...

من به اندازه زیبایی تو غمگینم، تو به اندازه تنهایی من خوشبختی ...

آیا می‌دانستید شاعر آن حمید مصدق بوده است؟ آیا می‌دانستید این چند خط بخشی از یک منظومه طولانی وزیبا بوده است؟

سیاست و تاریخ

- نوسازی سیاسی در عصر مشروطه‌ی ایران، حسن قاضی مرادی، نشر اختران

- فرهنگ کار و فراغت ایرانیان، حسن قاضی مرادی، نشر اختران

حسن قاضی مرادی کتاب‌های خوبی نوشته است. کتاب اول دیدگاه مرا در مورد شخصیت های معاصر عوض کرد مثل "علی شریعتی" ( هر چند خیلی وقت بود که ارادتی بهش نداشته ام از لحاظ سیاسی)، "جلال آل احمد" (که فقط به عنوان داستان نویس خوبی می‌شناختمش)، "سید جمال الدین اسد آبادی" (که فکر می‌کردم عجب دلش به حال جهان سوم می‌سوخته). کتاب مطالب متنوع و مفید دیگری هم دارد و می‌تواند آغازی باشد برای مطالعه بیشتر در زمینه ما و تاریخ معاصرمان و مدرنیزاسیون و مدرنیته.

دومین کتاب نگاه من را عوض کرد در مورد آفات نظام استبدادی: حتما همه شنیده‌ایم که " ساعت کار مفید هر ایرانی نیم ساعت در روز است" و " تا مردم اصلاح نشوند حکومت اصلاح نمی شود" و " مشکل از خود مردم هست" و " ما لیاقت همین حکومت را داریم". در واقع متهم اصلی مردم هستند و حاکمیت متهم ردیف دوم. در این کتاب با بازکاوی نقش حکومت استبدادی قاجار و اینکه حکومت و زیردستانش و زیردستان زیردستانش با غارت مردم جایی را برای مالکیت آنها نگذاشته‌اند و اینکه مردم به این نتیجه رسیده بودند چه کم کار کنیم چه زیاد، چه محصول کمی داشته باشیم چه زیاد، به هر حال غارت می‌شویم. کسب و کار معنای خود را از دست داد و ...

آیا این موقعیت آشنا نیست؟

پا نوشت: ادامه دارد.

آیدا

2010-04-26T17:29:00.000+04:30

عزیمت
"آیدا فسخ عزیمت جاودانه بود"
می گویند یک اثر هنری پس از آفرینش، مستقل از هنرمند به حیات خود ادامه
می دهد. من کاری ندارم منظور شاعر دقیقا چه بوده است. اما می شود روی این
پنج کلمه به اندازه هفتاد سال عبادت فکر کرد و به جایی نرسید.

نوشتن تحلیلی

2010-04-26T14:04:00.001+04:30

به دعوت دیوانه سرا می خواهم در مورد یارانه ها بنویسم. البته نه خیلی تحلیلی فقط در مورد سوالاتی که برای خودم پیش آمده می نویسم!

رای گیری مجله تایم

2010-04-16T19:31:00.000+04:30

چرا فقط کف خیابان؟ در همین فضای مجازی نشان دهیم بی شماریم. لینک مجله تایم برای رای دادن به عضوی از سبزها:
http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1972075_1972078_1972577,00.html
پ. ن. : رای گیری تا پایان ماه آوریل ادامه دارد. فردی که بیشترین رای را بیاورد، چهره اش روی جلد مجله تایم به عنوان تاثیرگذار ترین فرد سال گذشته میلادی به جهان نقش می بندد. فکر کنم از ایران فقط دکتر مصدق و آیت الله خمینی تا حالا بر جلد مجله تایم ظاهر شده اند.

جنگ و پیروزی

2010-04-12T18:21:00.001+04:30

"به امید پیروزی واقعی
نه در جنگ،
که بر جنگ"*

پ. ن. : همین چند کلمه برای یک مانیفست کافی است.
*قیصر امین پور

فرهنگ، آلترناتیوی برای خیابان

2010-04-03T21:40:00.000+04:30

کمی بعد از انتخابات بود. کتاب روح پراگ* را خریدم. خواندم و خواندم تا رسیدم به مقاله "فرهنگ در برابر توتالیتاریسم":
"ظرف فقط یک سال، تمام دانشکده‌های هنر را عملا نابود کردند، تمام مجلات و نشریاتی را که به هنر و فرهنگ می‌پرداختند ممنوع ساختند. اکثر روزنامه‌نگارها، نویسندگان و دانشگاهیان چک خود را در فهرست سیاه یافتند."
و الان که دوباره یاد این مقاله افتادم، در این فکرم آیا آلترناتیوی برای حضور در کف خیابان برای سبزها می‌تواند باشد؟
"رفته رفته بر شمار کسانی که می‌‌کوشیدند از دامی که قدرت همه جا برایشان گسترده شده بود فرار کنند، افزوده شد. گروه‌های کوچک مردم در مکان‌های مختلف – در کلیساها، باشگاه‌های ورزشی و البته خانه‌های شخصی- شروع به دیدن هم کردند. اکثر این مردم از زندگی یکدیگر بی‌خبر بودند، اما همه هدف مشابهی داشتند: جان بخشیدن به زندگی، که قدرت حاکم می‌کوشید آن را تا حد بقایی زیست‌شناختی تنزل دهد".
"اپوزیسیون فرهنگی این را هم دریافت که هرگز نباید وارد قلمروی شود که قدرت موجود به شدت بر آن مسلط بود: خشونت. اپوزیسیون فرهنگی دریافت که تنها امیدش محدود کردن مبارزه به حوزه‌ای است که قدرت موجود نتواند با آن مقابله به مثل کند: قلمرو ذهن و روح".
"توتالیتاریسم تهدیدی را که این مقاومت فرهنگی پدید می‌آورد به درستی درک کرد. به آپارتمان‌های شخصی حمله می‌کرد و آدم‌هایی را که دور هم جمع بودند تا به سخنرانی، خواندن نمایشنامه، یا مطلبی به سادگی و بی ضرری شعر غنایی گوش دهند بازداشت می‌کرد".
به اینجا که رسیدم از خودم پرسیدم مبارزه را چه به نمایشنامه و شعر غنایی ؟ اما سطرهای آخر مقاله نشان می‌دهد در کشور چک، فرهنگ بر توتالیتاریسم پیروز شد:
"در میان مخالفان بازیگران، فیلمسازها و نویسندگانی بودند که رژیم تا آن موقع میپنداشت که در جبهه‌ی خودش قرار دارند".
"برای آنهایی که هنوز به قدرت فرهنگ، به قدرت کلام، به نیکی و عشق و به برتری خود بر خشونت اعتقاد دارند، انقلاب پراگ باید الهام بخش باشد."
* روح پراگ، ایوان کلیما، ترجمه فروغ پوریاوری، انتشارات آگه.

ما برگشتیم

2010-04-02T01:14:00.001+04:30

چند ساعتی میشه که رسیدم و تا حالا مشغول خانه تکانی بودم! فردا برای اولین بار در عمرم سیزده بدر رو خونه می مونم.

شهرداری تهران

2010-03-15T19:43:00.000+03:30

"در مورد حفظ فضای سبز (عرصه 65% باقیمانده) برابر اعلام اداره فضای سبز در قسمت شمالی ملک تا حد 35% آثار قطع درخت مشهود می باشد و خاک بستر نیز کاملا جابجا شده است و در حال حاضر تعداد 25 اصله درخت از انواع میوه ها می باشد و در حد 65% ملک بدون تغییر بوده و تعداد 407 اصله درخت از انواع درخت میوه ها موجود می باشد. در نهایت پروانه شماره 50029846 مورخه 9/7/87 ورزشی و اداری و راه پله های اداری و تجاری و راه پله تجاری و بصورت پارکینگ تجاری به مساحت کل پروانه 04/53631 متر مربع در هفت طبقه صادر شده است که موضوع قطع درختان نیز طی دستور شهردار محترم به معاونت خدمات شهری رسیدگی و برابر نامه شماره 8472 مورخه 21/6/88 از بابت قطع درختان به مبلغ 000/700/236 ریال جریمه گردیده است علیهذا مراتب جهت استحضار ارسال می گردد."
***
شهردار منطقه ***

پانوشت: در حال نوشتن معادلات دینامیک سیستم روی کاغذ چرک نویس (که نامه های باطله شهرداری است) بودم که چشمم به این افتاد. چند بار خواندم، از بس که گویاست گفتم دیگران هم سهیم شوند.

جنبش سبز را زندگی کنیم

2010-03-11T21:46:00.000+03:30

قرار است به دلیل وضع مالی نامناسب شرکت، به کارکنان نیمه وقت عیدی و پاداش ندهند. پیگیری کردیم، نشد. فکر کردم ما که یک همچین حق بدیهی خود را نمی توانیم بگیریم چطور می خواهیم حق سنگین حکومت بر خود را به عهده بگیریم؟

پا نوشت: به شوخی به مهندس ب. که سخت دنبال عیدی و پاداش ما بود به شوخی لقب رییس سندیکا دادیم. گفتیم یک تجمعی هم در مقابل دفتر مدیر عامل برگزار کنیم! چه کسی گفت جنبش سبز تمام شده است؟

شهر خدا

2010-02-27T10:48:00.002+03:30

I sniff, I steal, I kill. I am man.*
فیلم City of God من را یاد گزارش‌های برنامه "در استان" شبکه تهران انداخت، یاد بیجه، یاد چاقوکشی‌هایی که پسرخاله‌ام از شهر خودمان تعریف می‌کرد: زاغه‌هایی خرابه، کوچه‌های کثیف، خارج از تمدن، کودکان بی‌شمار ولو در کوچه‌ها، فقر، مواد مخدر، خشونت، فحشا. و در این شلوغی حومه ریودوژانیرو، کودکی که دست سرنوشت او را در میان زاغه‌ها بزرگ می‌کند و به عکاسی رهنمون می‌کند.
فقر اقتصادی فقر فرهنگی می‌آورد:
"-کدام یک از شماها می‌تونید بخونید؟ ببینید روزنامه‌ها از من چیزی نوشتند؟
- من فقط عکس‌ها رو نگاه می‌کنم!
- من یک کم می‌تونم بخونم ولی این‌ها که به من دادی آگهی تبلیغاتیه.
- همه رو بخون، گلوله می‌خوای؟ اونا باید بفهمن که کی رییسه!"
و من همه‌اش فکر می‌کردم شاید در ایران هم ساکنین "شهر خدا"ها بی‌شمار باشند نه ما آپارتمان‌نشین‌های ساکن وسط شهر. وقتی دو ساعت تمام فیلم را می‌دیدم کاملا مطمئن بودم اگه اینها می‌خواستند در انتخابات ایران شرکت کنند، انتخابی جز انتخاب همتایان ایرانی خود نخواهند داشت.

*از دیالوگ کودک بزهکار

مکتب در فرآیند تکامل و پژوهشی در جادو و دین- بخش دوم

2010-02-20T13:02:00.002+03:30

هفته‌ها هست که کتاب "شاخه زرین، پژوهشی در جادو و دین"* را به توصیه شور و شر می‌خوانم. نویسنده کتاب از هزاران مشاهده** در خرافات اقوام مختلف جهان منظومه‌ای از نظریه‌‌ها پرورانده است که حداقل نیمی از اثبات آنها استنتاج خود مولف است. مثلا اگر فلان حرکت خرافی قوم الف و فلان جشن قوم ب در راستای اسطوره جیم در یونان باستان باشد آنگاه می‌توان نتیجه گرفت که شاید حرکت خشن قوم الف که احتمالا قربانی کردن خدای خود برای محصول بیشتر بوده است و در قوم‌ ه در استرالیا و قوم واو در آفریقا نیز مشابه آن دیده شده است، به جشن ب فروکاسته شده و نیز در آیین مسیحیت به صورت عید ز در آمده است! تازه بعدا از این استدلال به عنوان فرض در اثبات حکم‌های بعدی استفاده می‌شود: دانشمند علوم انسانی یعنی این.
البته استنتاج‌های نویسنده- به خصوص در مورد عیسی مسیح- با مخالفت بسیاری از همکارانش روبرو می‌شده است و این تضارب آرا راه روشن تری برای پژوهش‌ها آتی می‌گشوده است. از طرف دیگر بسیاری از خوانندگان با الهام از این کتاب به پژوهش‌های دیگری در زمینه‌های مختلفی پرداخته‌اند.
در راستای پژوهش انجام شده در کتاب "مکتب در فرآیند تکامل" چقدر خوب بود مشابه پژوهش‌های کتاب "شاخه زرین" در مورد دین و خرافات و تاریخ ما هم انجام می‌شد. آنوقت دیگر شاهد این نبودیم که یک مقام رسمی اعلام کند:"در ایران 8000 امام‌زاده وجود دارد که 500 تای آنها از اهمیت زیادی برخوردارند". آن وقت دیگر عقلانیت بیش از پیش در تک تک افراد جامعه ما پر رنگ می‌شد، آن وقت دیگر انسان بت‌شده را نمی‌پرستیدیم، آن وقت دیگر نمی‌گفتیم فلسفه و جامعه‌شناسی و باستان ‌شناسی و تاریخ و جغرافیا به چه درد آدم می‌خورد و آن وقت نمی‌گفتیم: "اینجا داریم مثل حیوان زندگی می‌کنیم"***.
* شاخه زرین، پژوهشی در جادو و دین- جیمز جرج فریزر- نشر آگاه
** شاید هزاران مشاهده نویسنده، آن طور که در کتاب دیدیم، اغراق هم نباشد!

*** به نقل از یک همکار پس از سفر به فرنگ

مکتب در فرآیند تکامل و پژوهشی در جادو و دین- بخش اول

2010-02-18T11:06:00.000+03:30

"شکاکیت سرآغاز ایمان است"*
در تعطیلات کتاب "مکتب در فرآیند تکامل"** را تمام کردم.همچنین هفته‌ها هست که کتاب "شاخه زرین، پژوهشی در جادو و دین" را به توصیه شور و شر می‌خوانم. در مورد این کتاب دوم بعدا می نویسم.

کتاب اول به بررسی تاریخی شکل‌گیری مذهب شیعه در سه قرن پس از اسلام می‌پردازد. بحث این کتاب درست دوشنبه قبل‌تر در صحبت با همکاران در مورد امام زمان مطرح شد. این‌که نویسنده کتاب که خود یک روحانی باسواد و استاد دانشگاه پرینستون است و کتاب به صورت یک پژوهش آکادمیک نوشته شده است و این که آن روی زندگی سیاسی و زمینی امامان شیعه را به تصویر کشیده است و این که مثلا امام صادق در اوج قدرت شیعه از قبول حکومت امتناع کرده و آن را به قائم آل محمد ارجاع داده‌اند و این‌که امام رضا پوستی تیره و موهایی وز شبیه به حبشی‌ها داشته است و این که کتاب پس از سه بار تجدید چاپ ممنوع اعلام شد و از بازار جمع شد، همه و همه در آن بحث، من را تحریک به خواندن کرد.
در مورد این کتاب از نظر من حاشیه تاریخی خیلی بیش از متن آن که همگان کم و بیش در جریان هستند اهمیت داشت. مثلا
یک) امام صادق در اوج قدرت شیعه از قبول حکومت امتناع کرده و آن را به قائم آل محمد ارجاع داده‌اندو حتی حاضر به تایید شیعیان زیدی که به مبارزه مسلحانه با امویان روی آورده بودند، نشدند.
دو) امامان شیعه شبکه‌‌ای سیستماتیک برای جمع‌آوری مالیات موسوم به "سهم امام" داشتند. به طوری که حتی از خراسان در شرق جهان اسلام این پول به امامان شیعه در غرب جهان اسلام می‌رسیده است. در جایی از کتاب آمده است، از معدود مواقعی که امامی دستور قتل شخصی را صادر کرده است در ارتباط با اخلال در جمع‌آوری سهم امام بوده است.
سه) امام حسن عسکری همسری نداشتند و تنها دو کنیز رومی داشتند که یکی از آنها نرجس بوده است. امام زمان پس از تولد توسط هیچ‌کس مشاهده نشده است و فقط سه یا چهار نفر از نزدیکان امام حسن عسکری شهادت داده‌اند که آن‌هم ظاهرا بر اساس مشاهده‌شان نبوده است. متکلمان شیعه برای دفاع از وجود امام زمان، مشاهده چهار نفر را "تواتر" محسوب کرده‌اند!

*اسکار وایلد
**مکتب در فرایند تکامل- نشر کویر (با توجه به ممنوع شدن چاپ کتاب نباید در بازار موجود باشد.)

22 بهمن

2010-02-14T17:24:00.000+03:30

قبل راهپیمایی می خواستم بنویسم:
"گر بدین سان زیست باید پاک،
من چه ناپاکم اگر ننشانم از ایمان خود چون کوه،
یادگاری جاودانه بر تراز بی بقای خاک"
ولی الان می نویسم:
"گر بدین سان زیست باید پست،
من چه بی شرمم اگر فانوس عمرم را به رسوایی نیاویزم،
بر بلند کاج خشک کوچه‍ی بن بست"

پ. ن. یک: معنی اولی رو می فهمم، دومی رو نه.
پ. ن. دو: شعر ها از شاملو

فردا شکل امروز نیست

2010-02-13T20:20:00.001+03:30

داستان "گفت و گو با یک ساواکی الگو" -قسمت سوم

- بود.

- آره، بود. ظاهرا همه چیز تمام شده است. ما باید فقط منتظر بمانیم ببینیم این دم و دستگاه برای کمونیست‌ کشی یا ملی کشی به آدم واقعا کارکشته احتیاج دارد یا ندارد. اگر از من بخواهند کمک‌شان کنم، می‌کنم. نه با شور و شوق، همین‌طوری از روی عادت.

-هیچ‌وقت با مذهب رابطه‌ای برقرار کرده‌ای؟ یعنی نخواسته‌ای به مذهب و خدا پناه ببری؟

- خودم؟ نه. مذهبی زیاد مالیدم. پای حرف‌هایشان هم زیاد نشسته‌ام. مذهبی خشن می‌شود اما ساواکی نمی‌شود. چیزی به اسم "طهارت" و "اخلاق" به دم خودش بسته. همان نمی‌گذارد که ساواکی بشود یا شکنجه‌گر*. برای همین است که می‌گویم این نظام، اگر شکنجه‌گر بخواهد مجبور است به ما رجوع کند. چاره‌یی ندارد.

- تو انتظار نداری شاه سابق برگردد؟

- مگر مغز خر خورده‌‌ام؟ ورق برمی‌گردد اما شاه بر نمی‌گردد.

- به نظر تو کی ورق بر می‌گردد و چطور بر می‌گردد؟

- نمی‌دانم. شاید وقتی که مسلمانان حاکم، بیش از حد مردم را زیر منگنه بگذارند، و نقش همان معلم شرعیات را بازی کنند. ترق! چرا با دگمه‌ی شلوارت بازی می‌کنی؟ آنوقت همه‌ی مردم محض خنده هم که شده، شروع می‌کنند به بازی کردن با دگمه‌ی شلوارشان. مجسم کن! یک ملت دگمه شلواری. معرکه ‌ست، نه؟

* اینجا رو دیگه غلط اومدی ساواکی. یه چیزی تو اسلام در اومد به اسم "احکام ثانویه" که اون "طهارت" و "اخلاق" که سهله، نماز و روزه هم فدای "حفظ نظام اسلامی" می‌شوند!

فردا شکل امروز نیست*

2010-02-08T19:43:00.002+03:30

داستان "گفت و گو با یک ساواکی الگو"** -قسمت دوم
- ساواکی ها همه همین طورند. عاشق این هستند که به احتیاجات حیوانی و تمایلات تجاوزکارانه‌شان پاسخ مثبت بدهند. توی ساواک در مرحله اول، دقیقا – و با کمال وقاحت- به ما می‌گفتند که از چه چیز دفاع کنیم و به چه چیز حمله. و قضیه این بود که برای ما اصلا مهم نبود که از چه چیز باید دفاع کنم. شاه برایم همان قدر مهم بود که هر آدم دیگری روی کره زمین، حتی توی ماداگاسکار می‌توانست برایم مهم باشد. یعنی ما نمی دانستیم که از تمامیت ارضی و استقلال وطن و افتخارات محلی دفاع نمی‌کنیم؟ چه حرف ها! من هنوز نمی‌دانم که سبز پرچم ایران بالاست یا قرمزش. راجع به خشونتی که نشان می‌دادیم هم قضیه همین طور است. من فقط توگوشی می‌زدم و پس‌گردنی، غفلتا هم می‌زدم. لذت هم می‌بردم. خیلی. یک معلم شرعیات داشتیم که عادتش بود نوک پا بیاید پشت سر آدم، بعد یکدفعه بخواند پس گردن آدم. ترق! که چرا داری با دگمه‌ی شلوارت بازی می‌کنی؟ وقتی پیدایش کردم و کشاندمش به اداره و سین ‌جیمش کردم و انگ همکاری با گروه‌های مسلمان ضد حکومتی را به‌اش چسباندم، زد زیر گریه.
چیزی که باعث شد توی ساواک پیشرفت کنم فقط همین بود: آدمی که نه مافوقش را دوست دارد نه زیردست‌هایش را، خودش باید در مقام مافوق قرار بگیرد. این توی ساواک یک اصل مسلم و تردیدناپذیر است.

*مجموعه داستانی از نادر ابراهیمی، انتشارات روزبهان
** چاپ اول- شهریور 1358، کتاب جمعه، سال اول، شماره چهار

فردا شکل امروز نیست*

2010-01-30T18:49:00.002+03:30

داستان "گفت و گو با یک ساواکی الگو"** (با تلخیص بسیار)-قسمت اول
... دوستی را در خیابان می بینم گپی درباره انقلاب و این که ساواکی ها به هیچ قیمتی دست بر نمی دارند.دوست می گوید یک الگوی خوب است عینا آنطور نیست که ما تصور می کنیم ساواکی ها باید باشند و در عین حال همان طور است که اغلب ساواکی‌های باسواد هستند.
- یا حق بیاورش به میدان! شاید به درد بچه های فردای این مملکت بخورد. [بدجوری می خوره آقای ابراهیمی. س.]

-قبل از انقلاب کتاب می خواندی؟
-نه، آدم هایی را که کتاب می خواندند سین جیم می کردم. از کتاب همیشه متنفر بوده ام.
-سین جیمِ فرویدی هم توی بساطت بود؟
-کم کم یاد گرفتم تحلیل روانی متهم: بدبخت ریغو! کمبودهای جنسی داری راه افتاده ای دنبال مارکسیست بازی. آزادی روابط جنسی و این حرف ها. اما خاک بر سر آن دختری کنند که از آزادیش برای انتخاب میمونی مثل تو استفاده کند...
-با هر جان کندنی بود مدرسه را تمام کردی، خودت را رساندی پشت دیوار دانشگاه. آنقدر معطل شدی که حوصله ات سر رفت و به سرت زد ساواکی بشوی. نه؟
-نه این طور نشد، من لیسانس دارم. پدرم از خانه بیرونم کرد. آدمیزادی سر راهم سبز شد که گرفتاری هایم را مو به مو می‌شناخت. گفت: "اگر تعهد کنی آدم‌های معیوب را معرفی کنی، کنکور بی کنکور. جفت می زنی توی دانشگاه. کمک هزینه ای هم می گیری. نمره هم تا جایی که بشود." آدم های معیوب چه جور آدم هایی هستند؟ آدم هایی که با شاه مخالفند. آدم هایی که می‌خواهند اینجا را به روس‌ها و چینی‌ها و حتی به فیدل کاسترو بفروشند. و آدم های مرتجع. مخالف ترقی مملکت و مخالف آزادی. این‌ها چه کسانی هستند؟ آخوندها و مذهبی‌ها [درود بر روحت ساواکی که الان دسته دوم با دسته اول یکی شدند، طنز زمانه رو می‌بینی؟ س.]
*مجموعه داستانی از نادر ابراهیمی، انتشارات روزبهان
** چاپ اول- شهریور 1358، کتاب جمعه، سال اول، شماره چهار
پ. ن. : متاسفانه مرحوم ابراهیمی، امروز ما شکل دیروز شما شد.

2010-01-29T21:14:00.002+03:30

- سهیل چهار سال حبس خورد. شوکه شدم. خبر مال پریروزه، هیچ جا هنوز پخش نشده ظاهرا.
- یک مورد از اعترافاتش 16 آذر 86 دانشگاه تهرانه. اون اصلا چپ نبود. بعدش به خانوادش گفته بازجوها گفتن به دروغ هم شده اعتراف کنه تا کمتر حبس بخوره. اون رفیقش که ظاهرا اعتراف زیادی نکرد 3 سال خورد. عدل علی؟!

باش تا نفرين دوزخ از تو چه سازد...

اعدام

2010-01-29T16:29:00.000+03:30

تو را چه سود از باغ و درخت

که با یاس ها

به داس سخن گفتی*...

* احمد شاملو
پ ن: شاید آنها سبز نبودند. در بدترین حالت صرفا بمب گذار و برانداز بودند که برای اخطار به سبزها اعدام شدند. ولی معتقدم اگر یک انسان، هر چند قاتل، به احتمال یک درصد هم انسانیت خود را باز یابد، حق نداریم این فرصت را از او بگیریم.

خدا رو شکر، نباید یادم می‌رفت!

2010-01-26T21:43:00.000+03:30

همه اش یاد دو تا امتحان افتضاحی که دادم می افتم، حرص می خورم، با خود می‌گویم حیف آن همه ساعت حضور در کلاس که با این امتحان های افتضاح هدر دادم. حیف آن همه وقت، زدن از تفریح، تمرین نوشتن پنج‌شنبه جمعه‌ها...
صبر کن، این‌ها خیلی آشناست، بله! چهار سال تمام را در این دانشگاه همین طور زجر کشیدم و به امید فردای بهتر به فراموشی سپردم، اما
ببخش ولی فراموش نکن!
و من هم بخشیدم و هم فراموش کردم، فراموش کردم جنایتی که این دانشگاه با ذهن زیبایم کرد، با بهترین سال‌های جوانی‌ام کرد، با ذوق ادبی‌ام کرد، با علایق فلسفی‌ام کرد، با آخر هفته‌هایم کرد، تخم نفرتی که کاشته بود و پژمرده شده بود تا پایان این ترم که دوباره بار داد، نه نباید فراموش می‌کردم، نباید.
و هم بخشیدم هم فراموش کردم که رشته‌ام را نه از روی عشق که از نفرت انتخاب کردم که این دومی به قول کوندرا بسی برّان‌تر از آن اولی است. و آی عشق آی عشق، چهره آبیت پیدا نیست* حکایت روزمره من بود...
من دفتر خاطراتم را پاره کردم که این‌ها همه را به زباله‌دان زمان بسپارم اما چه سود که تاریخ تکرار می‌شود، بار اول تراژدی بود، به این امید که این‌بار کمدی باشد و کاش این وبلاگ تا زنده‌ام بماند و پاک نشود که همیشه یادم باشد اگر اینجا ایستاده‌ام و نام وننگی به دست آوردم چه هزینه سنگینی برای آن داده‌ام ...
*شاملو

در باب کنکور و امتحان

2010-01-24T18:33:00.000+03:30

بعد این همه سال امتحان دادن و کنکور دادن تفاوتشان به شرح زیر است:
کنکور- توکنکور فقط و فقط با یه پاسخ نامه سروکار داری. اون پاسخ نامه هم میره زیر دست کامپیوتری که هیچ شناخت قبلی ای ازت نداره. می تونی بدخط حل کنی، از هر راهی که دوست داری حل کنی. حتما یکی از چهار جواب داده شده درسته و معلومه چی ازت خواسته شده. تعداد سوالات زیاده و اگر در یکی اشتباه عددی کرده باشی با بقیه سوالات جبران می شه.
امتحان- یه ورقه بهت میدن. باید خوش خط بنویسی، باید اون چیزایی که خواسته بنویسی، نباید اون چیزایی که نخواسته بنویسی. باید از راهی که استاد گفته حل کنی، ممکنه دچار سو تفاهم در خواسته مساله بشی (مخصوصا برای من که عار می دونم وسط امتحان از استاد سوال بپرسم). چهار پنج تا سوال بیشتر نیست و یک خطای کوچک در یک سوال عواقب غیر قابل جبرانی داره. آخر هم ورقه ات میره زیر دست استاد. حالا این خیلی مهمه که قبلا چقدر پاچه خار استاد بودی. خودت رو قبلا یه آدم خفن نشون دادی یا لالمونی گرفته بودی طی ترم. استاد باهات حال کنه یا نه و ....
و منی که تو لیسانس معدلم به هفده نرسید، رتبه 1 کنکور ارشد شدم و حالا می بینم اگه تو دوره ارشد شاگرد دوم شدم، مدیون پاچه‌خاری هام بودم که اون هم قربهً الی الاپلای بود...
پ ن: امروز امتحانام تموم شد. دو تا سوال اومد که برام از قبل هم مفهوم نبود. شاید اصلی ترین دلیل موفقیت کنکور و عدم موفقیت امتحان همین فرصت طولانی برای خواندن، رفع اشکال کردن، مراجعه به منابع متعدد و در نتیجه تسلط کامل بر دروس باشد (البته به غیر از موارد فوق!) .

مرگ نازلی

2010-01-22T14:38:00.000+03:30

نازلی سخن نگفت
نازلی بنفشه بود
گل داد و مژده داد که زمستان گذشت و رفت*.
به نه مورد از اتهامات اعتراف کرده.
بازجو هم بازجوهای وارطان.
*شعر از احمد شاملو برای وارطان سالاخانیان که زیر شکنجه ساواک شهید شد.

پیغامی کوتاه در سه دقیقه*

2010-01-14T11:07:00.000+03:30

هفته بعد امتحانات شروع می‌شه.
من امتحان می‌دهم و تو دادگاهی می‌شوی. چقدر فاصله بود بین ما مگر؟
من خیلی خودم رو برای امتحانا آماده نکردم چون خیلی وقت نداشتم، تو خودتو برای دادگاه آماده کردی؟ از دوازده آبان فرصت داشتی و مطمئنم خیلی روزا و شبا "تنهات" گذاشتن تا آماده بشی!
من فکر کنم پاس شم، تو چطور؟
وقت تمومه مواظب خودت باش.
*وقتی زنگ می زنه میگه سه دقیقه بیشتر وقت نداره، دو دقیقه هم حرف نمی زنه. تا قبل از زندون صحبتامون کمتر از نیم ساعت نمی شد:(
پ ن: آخرین باری که زنگ زد گفت با زیدآبادی و مومنی هم بنده. با لحن بدی گفتم مواظب باش اندازه اونا حبس نخوری. خیلی بد بود. خیلی. دیگه زنگ نزده...

کاش جنبش سبز به این زودی پیروز نشود

2009-12-31T00:34:00.000+03:30

سعدی به روزگاران، مهری نشسته بر دل
بیرون نمی‌توان کرد، الا به روزگاران
مطمئنم این سوال (شاید ناخودآگاه) در ذهن اقشار سنتی و کمتر آگاه مردم هم در حال شکل گرفتن است: این حکومت اگر دینی نبود ما چه از دست می‌دادیم؟ آیا این حکومت با ادعای دین و با این وحشی‌گری بیشتر آبروی دین را نمی‌برد؟
فکر می‌کنم حداقل در شهرها، ایده‌ی حکومت سکولار به طور شهودی (اگر نه علنی) درک شده ادست. مانده چند چیز:
-آگاهی هر چه بیشتر اقشار بیشتری از جامعه. مجهز شدن تعداد بیشتری از مردم به ماهواره و اینترنت تا بدانند ایدئولوژی اسلامی چه در ایران چه در غزه چه در لبنان چه در افغانستان و پاکستان و عراق چه در یمن و آفریقا بر سر مردم مسلمان چه آورده است و این درد، دردی مسبوق به سابقه است. چند کشور اسلامی که وضعیت بهتری دارند مثل ترکیه و مالزی یک دلیل آن جدایی دین و سیاست بوده است.
اینترنت برای اقشار متوسط اهمیت بیشتری دارد چرا که واجد چند صدایی (فارس نیوز- بالاترین، تابناک –بی بی سی ...) و ارتباط دو طرفه (گرفتن اطلاعات از سایت‌ها و دادن اطلاعات توسط "وبلاگ شخصی") و تعامل با دیگران (بحث‌های وبلاگی) است و این به دموکراتیک شدن و شهروند شدن می‌انجامد. این روند نیاز به زمان دارد و کم کم در حال پیش رفتن است.
-اطمینان از گزینه حکومت سکولار در ایران آینده و تئوری پردازی در باب حکومت سکولار آینده بر حسب ویژگی‌های ایران امروز. نفرت مردم از سو استفاده از دین حکومتی، با ریختن خون‌ها و وحشی‌گری‌ها انباشته می‌شود. پذیرا شدن تئوری‌های سکولار نیز از سوی دیگر همچون رد حکومت دینی نیاز به زمان دارد.
-همراهی نیروهایی از داخل حاکمیت با جنبش سبز. تندروی شاخه‌هایی از حکومت، شکاف داخلی را بیشتر کرده و نیروهایی از درون حاکمیت، چه با نیت انسانی چه برای شرط‌بندی نکردن بر سر اسب مرده حکومت فعلی، به جنبش سبز می‌پیوندند. این هم با گذشت زمان به دست می‌آید.
و کاش این زمان آنقدر طولانی نشود که ...

عاشورا، پیروزی دیگری برای جنبش سبز

2009-12-29T22:16:00.000+03:30

امروز شش دی، عاشورا، پیروزی دیگری برای مردم و افتضاحی دیگر برای حکومت "اسلامی" بود. چه تفاوتی میان اعتراضات این روز و حرکت‌های قبلی وجود داشت؟
-خون زیادی ریخته شد (حداقل هشت کشته شامل خواهرزاده موسوی و ده‌ها زخمی).
این خون‌ها آگاهی‌دهنده است و تکان‌دهنده به خصوص که در عاشورا –روز پیروزی مظلوم بر ظالم- ریخته شد.
-قشار سنتی و غیر سیاسی مذهبی، خواه نا خواه وارد معرکه سیاست شدند.
بعضی‌‌هایی که در خیابان‌ها بودند اساسا به منظور گرفتن نذری بیرون بودند و اگر عاشورا نبود، مطمئنم در خانه بودند! شاید خیلی‌های اینها بیست و پنج خرداد در خانه ماندند.

در خیابان آذربایجان نمونه‌های جالبی دیدم : در گیرو دار تعقیب و گریز جوانان و پلیس، عده‌ای انگار نه انگار، مشغول عزاداری بودند. در همین حین خانمی از جوانی پرسید: چرا [پلیس] این طوری می‌کنه؟ مردم دارن عزا داریشونو می‌کنن، اگه کاری نداشته باشه جوونا که کاری ندارن. و دقایقی بعد عزاداری‌ها تعطیل شد و پلیس / لباس‌شخصی کنترل منطقه را با گاز اشک‌آور و باتوم به دست گرفت. و خانمی دیگر از جوانی که سه تکه سنگ به دست داشت پرسید این درگیری‌ها برای چیه؟ و جوان جواب داد: برای رای‌هامونه. و سوالی در ذهن آن زن باید شکل گرفته باشد که این سیاستی که به او ربطی نداشته، چطور دارد وارد زندگیش می‌شود!

دموکراسی

2009-12-23T18:20:00.000+03:30

احمدی نژاد: ما سي سال است كه انقلاب كرده ايم و سي انتخابات آزاد داشته ايم. دموكراسي كجاست؟ ايران يا آلمان؟

کارل پوپر: از نظر من دو نوع حکومت بیشتر وجود ندارد: دموکراتیک یا دیکتاتوری. اگر بتوان بدون خشونت حاکم را تغییر داد حکومت دموکراتیک است و در غیر این صورت دیکتاتوری است. پ ن یک: سخنان احمدی‌نژاد، نقل به مضمون از مصاحبه مطبوعاتی در دانمارک.پ ن دو: نظر پوپر در مورد حکومت دموکراتیک و دیکتاتوری به تفضیل در کتاب "جامعه باز و دشمنان آن"، ترجمه عزت الله فولادوند، انتشارات خوارزمی آمده است. در اینجا چکیده نظر او را نقل کردم.

قلعه حیوانات: سپاه و بسیج

2009-12-19T18:03:00.000+03:30

At first no one had been able to imagine where these creatures came from, but the problem was soon solved: they were the puppies whom Napoleon had taken away from their mothers and reared privately. … It was noticed that they wagged their tails to him in the same way as the other dogs had been used to do to Mr Jones.
….
Four young porkers in the front row uttered shrill squeals of disapproval, and all four of them sprang to their feet and began speaking at once. But suddenly the dogs sitting round Napoleon let out deep, menacing growls, and the pigs fell silent and sat down again. Then the sheep broke out into a tremendous bleating of “Four legs good, two legs bad!” which went on for nearly a quarter of an hour and put an end to any chance of discussion.

پ ن یک: کتاب زبان اصلی را از میدان انقلاب خریده بودم (در دسترس است ).

پ ن دو: وقتی دوران راهنمایی بودم ترجمه فارسی را هم خوانده بودم، اما لطائفی در داستان است که با زبان اصلی بهتر درک

می شود

قلعه حیوانات* (یک)

2009-12-18T00:08:00.000+03:30

و هنوز حیواناتی هستیم در "قلعه حیوانات"...

* Animal Farm رمانی است از جرج اورول الهام گرفته از انقلاب سرخ و رژیم شوروی استالینی

پ ن یک: اگر شوروی و استالین و تروتسکی نبودند، شک نمی‌کردم اورول این رمان را درباره انقلاب اسلامی ایران و جمهوری اسلامی نوشته است.

پ ن دو: دوستی که از سفر کاری سوئیس برگشته بود، نتایج سفرش را در یک جمله خلاصه کرد: ما داریم اینجا مثل "حیوان" زندگی می کنیم.
پ ن سه: فراخور اوضاع این روزها بخش‌هایی از رمان را خواهم آورد.

What is LOVE, What is LOVE

2009-12-17T11:13:00.000+03:30

Minister: ANTHONY DOD MANTLE, YOU ARE A SINNER, YOUR PLACE IN HELL.
- THE MINISTER SAID HE WOULD GO TO HELL.
- DID HE SAY THAT?
- BLOODY CHEERFUL.
- WILL ANTHONY GO TO HELL?
Bess: EVERYONE KNOWS THAT.
….
Bess to Dorothy: YOU HAD A HUSBAND, TOO, ONCE. YOUR LOVE COULD HAVE SAVED HIM, IF ONLY YOU'D TRIED!
….
-YOU WISH THE RECORDS OF THIS COURT TO STATE THAT IN YOUR MEDICAL OPINION, THE DECEASED [Bess] WAS SUFFERING FROM BEING "GOOD"?
….
Minister: BESS McNEILL, YOU ARE A SINNER, AND FOR YOUR SINS, YOU ARE CONSIGNED TO HELL.
….

* عنوان از لیریک آهنگی
پ ن یک: دیالوگ ‌هایی از فیلم شکستن موج‌ها Breaking the Waves
پ ن دو : و کیست که با شنیدن این ...

YOUR LOVE COULD HAVE SAVED HIM, IF ONLY YOU'D TRIED!

کمالیسم

2009-12-15T16:49:00.000+03:30

"ملی گرایی" ، "سکولاریسم" ، "مردم گرایی" ، "دولت گرایی" ، "جمهوری خواهی" و "تقدیس انقلاب" اصول شش گانه ای بودند که آتاترک سرلوحه کار خود قرار داد ... و بیش از همه بر "جمهوری خواهی" تاکید داشت.

پ ن : از کتاب "تجدد آمرانه"، تورج اتابکی

جنبش دانشجویی و " چه باید کرد؟"

2009-12-13T22:32:00.000+03:30

روز دانشجو، پنج نفر از بچه های انجمن هنگام خروج از دانشگاه توسط لباس شخصی‌ها دستگیر شدند. شنبه هم مثل سه‌شنبه و چهارشنبه گذشته تجمعی اعتراضی در دانشگاه برگزار شد. جلوی بوفه حدود صدنفر جمع شدند و شعار دادند و شروع به حرکت کردند. دودل بودم که بروم یا نروم و آخر نرفتم.
اعتراضات دانشجویی به کجا می‌خواهد برسد؟ خب، اعتراض به دستگیری دانشجویان، بعدش که آنها آزاد شدند چطور؟ این اعتراضات هزینه دارد: ممکن است دانشجو با حراست سروکار پیدا کند، ممکن است ستاره‌دار شود، بیرون دانشگاه دستگیر شود، از درسش بیفتد و غیره.
چه چیزی در قبال این هزینه ها قرار است به دست آید؟

هر عملی از سوی جنبش دانشجویی باید بر پایه یک تئوری باشد وگرنه همان داستان اعتراضات این سه روز دانشگاه خواهد شد. روند کار به صورت مشاهده وضعیت کنونی، مطالعه و بررسی الگوهای مشابه در تاریخ ، راه‌کارهایی که در طول تاریخ برای برون‌رفت ازوضعیت مشابه وضع کنونی ارائه شد و در پایان نظریه‌پردازی در این مورد که "چه باید کرد؟".
آیا به اروپای قرون وسطی نزدیک هستیم و نیاز به بازخوانی دین، فلسفه و اندیشه سیاسی داریم؟
آیا به ترکیه عثمانی نزدیک هستیم و نیاز به حکومت سکولار، ملی‌گرایی و حکومت جمهوری داریم؟
آیا ...
طبقه قالب جامعه شاید طبقه متوسط باشد که همراه با جنبش سبز است. با طبقه سنتی، روحانیان، حاشیه نشینان و روستائیان چه کنیم؟ با تنوع اقوام ترک و کرد و لر و بلوچ و ترکمن، هر یک با عقاید و مناسک مذهبی و بومی خود اکثرا دور از مرکز و نزدیک به مرزها، با این‌ها چه کنیم؟ این وضعیت در کدامین مکان و زمان اتفاق افتاده است؟ دیگران چه جوابی برای "چه باید کرد؟" مشابه خود داده اند؟

دانشجو، یافتن پاسخ این سوالات باید دغدغه تو باشد!

بسیج

2009-12-08T15:30:00.000+03:30

بعد انتخابات تو این فکرم که کسی که هنوز بسیجی مونده باشه ، دو حالت بیشتر نداره:
1- idiot 2- asshole. یعنی یا احمقه یا خودش رو به حماقت می زنه!
تعطیلات که خونه بودم، کتاب جامعه شناسی گیدنز رو تموم کردم. اون فصل آخرش در مورد روش پژوهش در جامعه شناسی خیلی چسبید. مثلا برای "جامعه شناسی پیاده رو" در نیویورک، پژوهش‌گر مجبور شده با دست‌فروش‌ها و بی‌خانمان‌ها و مواد‌فروش‌ها و بقیه دو سال زندگی کنه!
خیلی دوست دارم به روش علمی، "جامعه‌شناسی بسیج" هم انجام بشه. به قول گیدنز که میگه اول باید یه نظریه داشت، نظریه من همون بالاییه!

میرزا کوچک خان جنگلی

2009-12-01T20:56:00.000+03:30

میرزا کوچک چه می‌خواست و برای چه جنگید؟
این حتما سوال مهمی چه برای مردم عادی چه برای علاقمندان و پژوهش‌گران علم تاریخ است. خودم جواب واضحی به این سوال ندارم. آیا انگیزه میرزا مذهبی بود؟ آیا تجزیه طلب بود؟ حکومت جمهوری سوسیالیستی شوروی گیلان چه صیغه‌ای بود؟
میرزا به دلیل ماهیت فعالیت چریکی مجبور بود خود همراه یارانش برای تامین غذا به اجبار مهمان روستاهای مختلف شود و عموما هم صاحب‌خانه دل خوشی از این مهمانان مسلح نداشتند. آیا این‌ها مهمانی بود یا زورگیری؟ آن‌طور که از نقل‌قول‌های غیر مستقیم شفاهی شنیده‌ام متاسفانه حالت دوم صحیح است. با این حساب آیا میرزا یک یاغی بود که علاوه بر شورش علیه حکومت مرکزی، مردم از دستش در آسایش نبودند؟
آیا میرزا ناجی ایران (گیلان به طور خاص) بود تا مردم را از استبداد وحکومت ظالمانه نجات دهد و یک حکومت عادلانه (اسلامی یا کمونیستی؟) به ارمغان آورد؟
یازده آذر روز مرگ میرزاکوچک در کوه‌های پر برف گیلان است. با تصور این صحنه که میرزا و اندک یاران وفادارش (از جمله هوشنگ که اصالتا آلمانی بود) حاضر شدند در راه هدف خود یخ بزنند و بمیرند، سوالات بالا برای من بی‌معنا جلوه می‌کند.
من فقط این را می‌دانم و خیلی هم از آن احساس غرور می‌کنم که میرزا برخاست، جنگید، علیه آن‌چه خود او و بسیاری از مردم می‌دانستند ظالمانه است. و این برای جاودانه شدن یک مرد کافی است. برای محبوب بودنش کافی است. فرق او و دیگران در "عمل" بود در زمانه بی‌عملی. وقتی کارد به استخوان رسید، می‌دانست باید کاری کرد.
پدر پدربزرگ مادری‌ام هم‌کلاس میرزا در دروس حوزوی درست قبل از شروع مبارزات میرزا بود. نقل می‌کنند که وقتی میرزا اندیشه‌های مبارزه‌طلبانه‌اش را بروز می‌دهد، این جد ما پس گردنی‌ای به شوخی به او می‌زند و می‌گوید: "این مسخره‌بازی‌را کنار بگذار". و در زمان رضا شاه، این جد ما با سیستم قضایی مدرن تغییر لباس داده، قاضی سرشناسی شده، با عزت و احترام زندگی کرده و درپایان با یک مرگ کاملا طبیعی می‌میرد.
الان که پس از صد سال نگاه کنیم، شاید جد من آدم دوراندیش و عاقلی به نظر یرسد، کسی را به کشتن نداد، به مردم خدمت کرد، زندگی خوبی کرد و مرگ راحتی داشت ، همه بر خلاف میرزا. و ممکن است خیلی‌ها الان میرزا را یک یاغی بخوانند که با زور اسلحه می‌خواست تغییری ایجاد کند، اما رضا شاه کبیر با کشتن او امنیت را به منطقه برگرداند و چه اصلاحات بنیادی برای مملکت به ارمغان آورد که آثارش هنوز باقی است و روحش شاد!
اما میرزا چه؟ از نظر شما کدام از این سه شخصیت را بیشتر دوست دارید؟ من شخصا میرزا را ترجیح می‌دهم:
چَقَد جنگلَ خوسی، میلتَ واسی، خستَ نبوسی، می جان جانانُ‌ی، تَرَ گَمَ میرزا کوچی خانّ‌ی
چِرِه جنگل نَیی، تنها نَیی، تنهــا بَنَیــی، گیلان گیلانَ، ، تَرَ گَمَ میرزا کوچی خانّ‌ی*
* بخشی از ترانه گیلکی میرزا کوچک خان، با صدای ناصر مسعودی
ترجمه:
چقدر در جنگل می‌خوابی، برای ملت، خسته نشدی، ای جان جانان من، با توام ای میرزا کوچک
چرا به جنگل نمی‌آیی، تنها نمی‌آیی، تنها گذاشتی گیلان را ، با توام ای میرزا کوچک
پ ن یک: ترانه میرزا کوچک را از روی حافظه‌ام نوشتم و متاسفانه نه خود آهنگ و نه لینک آن را دارم، با کمی جستجو حتما پیدا می‌شود.
پ ن دو: جمهوری اعلام شده توسط میرزا در گیلان، باید اولین اعلام یک حکومت جمهوری در تاریخ ایران باشد که متاثر از انقلاب سرخ بلشویک‌ها بود.

الگوی ترکیه‌ برای ایران

2009-11-29T11:46:00.000+03:30

خیلی به دنبال کتابی می‌گشتم تا یک مقایسه‌ای بین رضاشاه و آتاترک انجام دهد. به نظرم هیچ ملتی به اندازه ترکیه شبیه ایران نیست. هر دو مسلمان، هر دو در دوره صفویه گرفتار حکومت‌های مستبد با سو استفاده از دین. هر دو عقب مانده تا انتهای قرن نوزدهم با حکومت‌های سلطنتی فاسد. هر دو در روند مدرنیزاسیون از بالا توسط نظامیان (رضا شاه در ایران و آتاترک در ترکیه) با نگرش سکولار. و حتی امروزه اگر حکومت سکولار ترکیه با تئوکراسی ایران متفاوت باشد، نمی‌توان جایگاه مذهب را در اعماق وجود دو ملت نادیده گرفت.
پس از جستجو کتابی پیدا کردم به نام "تجدد آمرانه" از تورج اتابکی ، نشر ققنوس. کتاب مجموعه‌ای از مقالات آکادمیک است که شامل مطالعات تطبیقی در به قدرت رسیدن رضاخان و همتایش آتاترک، تغییر لباس اجباری در دو حکومت و ... است. کتاب، نگاهی تحلیلی به هر دو حکومت ایران و ترکیه در آغاز قرن جاری دارد. این نگاه تحلیلی مثلا در یکی از مقالات جالب کتاب که در مورد کلنل تقی خان پسیان است بروز می‌کند و نویسنده استدلال می‌کند پسیان ژاندارم بسیار به آتاترک شبیه‌تر بود تا رضاخان قزاق.
انگیزه‌ام از مطالعه تاریخ معاصر ترکیه این است که فکر می‌کنم اصلاحات تدریجی نه ممکن و نه مطلوب ایران در وضعیت فعلی باشد. این‌که بیاییم پروتستانتیزم اسلامی داشته باشیم و سنت و اندیشه دینی را بازتولید کنیم و رنسانی مشابه اروپا داشته باشیم و ... شاید برای پس از قرون وسطای اروپا معنا داشته باشد در حالی‌که توده جامعه ایران که هفتاد درصد جمعیت آن جوان و اکثرا تحصیل‌کرده است، از آگاهی مناسبی برخوردار است. شهرنشینی و در پی آن رشد طبقه متوسط در ایران از بالاترین میزان در میان کشورهای مشابه برخوردار است. تجربه ناموفق سی سال حکومت دینی را دارد. ملتش نشان داده‌اند که به مراتب از سیاست‌مداران خود پیش هستند. همه این‌ها در کنار رشد آگاهی‌های توده مردم و آگاهی از دنیای خارج با ماهواره و دنیای مجازی اینترنت، ایران را کشوری شایسته دموکراسی و پیشرفت ساخته است.
اگر آتاترک در آغاز قرن نوزدهم از ترک‌های جوان برای تشکیل جمهوری سکولار ترکیه بهره گرفت، قطعا جمهوری سکولار در ایرانِ قرن بیست و یکم، پس از سی سال تجربه تئوکراسی با استقبال بیشتری از جوانان تحصیل‌کرده مواجه می‌شود. این به معنای حکومت دیکتاتوری نیست، بلکه به قول کارل پوپر باید اصولی چون آزادی و دموکراسی حتی با اجبار حاکم شوند.*
کتاب تجدد آمرانه، همه آنچه می‌خواستم بدانم در خود نداشت. این‌که پس از آتاترک چه روندی طی شد که ترکیه حتی با حزبی اسلامی در راس قدرت، بسیار با ایران متفاوت است. آیا وقت آن نیست بعد از الگوهای چینی، هندی، ژاپنی و مالزیایی، به الگوی ترکیه‌ که از همه آن دیگران به ما شبیه‌تر است نگاهی داشته باشیم؟

* نقل به مضمون از کتاب "جامعه باز و دشمنان آن"، کارل پوپر، ترجمه ع. فولادوند، نشر خوارزمی.
پ ن: یک سایتی بود که از آن در زمینه درسی خودم (مهندسی)، تزهای دانشجویی (کشورهای دیگر) دانلود می‌کردم. بعضی اوقات نتیجه جستجوی سایت به مطالعات زنان، استعمار، حقوق بین‌الملل و... می‌انجامی! ترکیه و ایران را جستجو کردم و دو تز به دردبخور پیدا کردم!

تناقض جمهوری اسلامی

2009-11-24T10:39:00.000+03:30

در خبرها آمده بود، رسایی نماینده مجلس در جمع دانشجویان حاضر شده بود. این دیالوگ بین طرفین رد و بدل شد:
دانشجویان: قاتل برو بیرون.
رسایی: امام حسین هم قاتل بود.
مشکل ریشه‌ای تر از آن است که "استبداد دینی بر مملکت حاکم است" یا "سپاه تمام اقتصاد کشور را در دست گرفته است" یا ...
مساله در نحوه مشروعیت حکومت است. حکومت اسلامی مشروعیت خود را از خدا و "امام حسین" می‌گیرد؛ حال آنکه حکومت جمهوری مشروعیت خود را از اراده اکثریت مردم می‌گیرد.
در حکومت اسلامی حقوقی برای اعضای جامعه تعریف نمی ‌شود و همه "مکلف" اند؛ در حکومت جمهوری، حقوق غیر قابل نقضی حتی برای اقلیت وجود دارد.
در حکومت اسلامی، خط قرمز اسلام و حفظ حکومت اسلامی است و حتی اولویت با دومی است چنان که نماز را می‌توان برای حفظ حکومت تعطیل کرد؛ در حکومت جمهوری خط قرمز تنها و تنها قانون است، قانونی که به دست نمایندگان مردم قابل تغییر است. هر چند حکومت اسلامی هم قوانین غیرمذهبی ممکن است داشته باشد اما این قوانین خط قرمز نیستند و در صورت نیاز به راحتی قابل تعطیلی هستند (مثلا اصول قانون اساسی که راه‌پیمایی‌ها را مجاز می‌شمارد، قوانین حقوقی که متهم باید ظرف مدت کوتاهی پس از دستگیری به وکیل دسترسی داشته باشد، متهم را نمی‌توان برای مدت نامحدود در بازداشت نگاه داشت، و سایر قوانینی که همه در حوادث اخیر نقض شدند).
و با این همه استدلال آن‌هایی که می‌گویند تناقضی در "جمهوری اسلامی" وجود ندارد چیست؟

ثریا در اغما

2009-11-15T13:57:00.000+03:30

جمعه یک نفس از بعد از ظهر تا بعد نیمه شب، رمان " ثریا در اغما" را خواندم. و لامسب اسماعیل فصیح جوری نوشته است که به ذهنت خطور نمی کند این یک رمان است نه واقعیت. بس که مکان‌ها، رویدادها، انسان‌ها، دیالوگ‌ها، طمع‌ها، ابتذال‌ها، دردها، عشق‌ها و امیدهای این انسان‌ها واقعی‌اند.
داستان از چند ماه پس از جنگ شروع می‌شود و جلال آریان پس از سه ماه سر کردن در آبادان جنگ‌زده باید به پاریس برود. چرا؟ خواهرزاده‌اش ثریا در پاریس، در هنگام بازگشت به خانه، از دوچرخه افتاده، سرش به جدول خورده و در اغما فرو رفته است. به همین کوتاهی و سادگی. و این ثریا که دائم حین خواندن امید داری برخیزد و نقشی ایفا کند در پایان به مرگ مغزی دچار می‌شود و کدام قهرمان داستان است که تا پایان در اغما باشد و آخر بمیرد؟
ثریا، سرنوشت ملت ما بود که از شوک انقلاب بیرون نیامده با جنگ به اغما رفت و ما بسان جلال آریان صبح‌ها در بیمارستان به عیادت مریض به اغما رفته خود می‌رفتیم و شب‌ها مجبور بودیم با ادیبان هوس‌بازی چون نادر پارسی و روشنفکران دغلی چون صفوی دور هم باشیم و عصرها پی عشق قدیمی و فراموش شده خود، شاعر و نویسنده خر پول مهاجرت کرده به پاریس در سن هفده سالگی –قبل انقلاب-، لیلا آزاده، باشیم که این نیز با ما نبود و نیست و نخواهد بود.
در پایان که قلب جلال آریان هم دست‌بردارش نیست، در خیابان یک سیاه‌پوست آمریکایی به او کمک می‌کند که "تنهاها باید به هم کمک کنن" و بعد این که جلال آریان حدود نصف پول خود را جهت هزینه گزاف آزمایش و ویزیت به "یه مشت کاپیتالیست لعنتی" فرانسوی می‌دهد، سیاه‌پوست فریب‌کارهم که بارانی آریان پیش او بود بقیه پول را بلند می‌کند.
و ثریا رفته و دفتر یادداشتش پیش شارنوها مانده و شارنو تعریف می‌کند ثریا طبع شاعرانه‌ای داشت و شعری از شاعری ایرانی برایش خوانده بود که:
"من دست‌هایم را در باغچه می‌کارم....سبز خواهد شد....و پرستوها در گودی انگشتهای جوهری‌ام....تخم خواهند گذاشت"
و این کریستیان شارنو بر این باور است که "کاشتن"، "سبز شدن" و "تخم گذاشتن" امیدوار کننده است....
پ ن: شعر از فروغ فرخزاد است.

زردها بیهوده قرمز نشدند...

2009-11-12T12:01:00.000+03:30

سهیل هنوز بازداشت است، معلوم نسیت کجا و تا کی ...
قرار بود آخر هفته هماهنگ کنیم برای تئاتری که بازیگرش راهی بیمارستان شده است...
از سه شنبه معده ام غذا را به زحمت هضم می‌ کند...
تا ساعت شش و نیم اضافه کار بودم، کار هست و نیست، کار می کنم و نمی کنم، فکر می کنم حقوقش کم است، اما من هم (فعلا) "کار"م شروع نشده است...
چشمم هنوز به مانیتور LCD حساس است، دکتر می گوید چیزی نیست، شاید التهابش هم ریشه با التهاب گوارشی‌ات باشد...
دروازه بان آلمانی به خاطر افسردگی پیامد مرگ فرزند خردسالش خود را به زیر قطار انداخت ...
دیشب فیلم شب روی زمین (Night on Earth) جیم جارموش را می دیدم، چهار حکایت از مسافران تاکسی و راننده های تاکسی در غرب. و آخرین داستان در هلسینکی برفی که مسافر تاکسی مردی از کار اخراج شده بود، ماشینش بر باد رفته بود، وقتی به خانه رسید فهمیده دختر شانزده ساله اش حامله است. و حالا مست و خراب، دو دوستش او را جمع کردند به خانه برسانند و تماشاگر می فهمد راننده تاکسی دختر ناقص به دنیا آمده اش را پس از سه هفته از دست داده بود. و چقدر قصه راننده تاکسی متاثر کننده است. راننده کرایه را از مرد مست می گیرد و می رود. مرد مست روی زمین برفی می نشیند و همسایه ای رد می شود و خیلی عادی با او احوال‌پرسی می‌کند و می رود...

اشکال در دین است؟ اشکال در فلسفه است!

2009-11-10T11:25:00.000+03:30

"معرفت را پس می زنم تا جا برای ایمان باز شود." ایمانوئل کانت
اگر فیزیک نیوتن میوه علمی رنسانس باشد، فلسفه کانت میوه فلسفی آن ست. کانت در "نقد عقل محض" با دقت فلسفی خود، از یک طرف تنها عقل نظری را واجد شرایط برای تحلیل پدیده های حسی دانست و از سوی دیگر مفاهیم اختیار، وجود خدا و زندگی پس از مرگ را تنها در حیطه عقل عملی (ایمان) قرار داد. این تفکیک دقیق، فیزیک و متافیزیک را که تا پیش از رنسانس مفاهیمی در هم تنیده بودند، هر یک را به جایگاه خود رهنمون کرد. مثلا، او بیان کرد که تمامی استدلال‌های "علمی" وجود خدا باطل است و از راهی کاملا متفاوت و با "عقل"ی کاملا متفاوت، به خدا رسید.
اکنون ماییم و دینی که از سنت به ما رسیده است، معنویت و اخلاق و ایمان ما بدان بسته است ولی متاسفانه وسیله و توجیه‌گر عقب‌ماندگی ما شده است؛ و مدرنیته‌ای که ما را به تفکر، نگاه دنیوی (سکولاریسم)، بهره‌گیری از تکنولوژی، طرد خرافات "غیر علمی"، پیشرفت مادی و زندگی مرفه می‌خواند.
و ما با پایی در سنت و چنگ زده در مدرنیته نه می‌خواهیم از آن دست کشیم و نه می‌خواهیم از نعمت‌های این بی نصیب بمانیم. و در این میان دچار ملغمه‌ای شده‌ایم که می‌خواهیم مفاهیم مدرن را با فهم سنتی تفسیر کنیم و سنت همراه خود را رنگ مدرن بزنیم. و اینجاست که می‌خواهیم اقتصاد اسلامی داشته باشیم، دموکراسی را مردم سالاری دینی بدانیم، قوانین علمی را از قرآن استخراج کنیم، برای دفاع در مقابل زلزله و کم آبی به جای تدبیر علمی کمتر گناه کنیم، و این سیاهه پایانی ندارد.
چاره چیست؟ فلسفه‌ای جدید که ما را از این دو گانگی، از فهم نادرست سنت و مدرنیته، از دخالت‌های این در آن و آن در این برهاند. آری، ما "کانت"ی دیگر می‌خواهیم.

سیزده آبان- تو هم باعث افتخاری

2009-11-05T19:38:00.002+03:30

عمه زنگ زدن خونه ما که سهیل رو دیشب ساعت یک شب گرفتن، کامپیوترش رو هم بردن. گفتن به کسی هم نگید بیست و چهارساعته آزادش می کنیم، الان داره چهل و هشت ساعت میشه و ما به خواهش عمه خبری ازشون نگرفتیم...

سیزده آبان- خیلی دور خیلی نزدیک!

2009-11-05T19:38:00.001+03:30

شب که رسیدم خونه حسین گفن منم سمت شریعتی بودم، نزدیک حسینیه ارشاد حمله کردن منم رفتم توی پارک سمت چپ خیاباون و ... ، گفتم منم اونجا بودم که، گفت من ته صف بودم، ولله اون جمعیت سر و تهش به هم نزدیک بود حالا ما چطور ندیدیم؟

سیزده آبان- حس ششم

2009-11-05T19:37:00.000+03:30

سر همت رسیدیم که حس ششم بنده نهیب داد : بسیجی ها تو راهن، بسه دیگه سیزدهت به در شد. ما هم گوش دادیم و تاکسی گرفتیم رفتیم ونک سر کار. عصر که زنگ زدم به علی گفت یه ربع بعد این که رفتی، از پشت بهمون حمله کردن و همه پراکنده شدن.

سیزده آبان- تو می تونی

2009-11-05T19:36:00.000+03:30

برادرای بخش فرهنگی دو تا بنر رو سر راه پایین کشیدن. یکیشون تبلیغات دولتی سیزده آبان بود، پسره مثل حرفه ایها چند متری از میله رفت بالا، پایین بنر رو در آورد، بنر معلق تو هوا موند و ما دست و سوت. فکر نمی کردم بتونه، ولی با آخرین زورش دستشو رسوند به بنر و کلا درش آورد و ما هم یه تشویق مرتب!

سیزده آبان- کارناوال شادی

2009-11-05T19:35:00.000+03:30

منم بند سبزمو در آوردم، ماسکمو پوشیدم، با علی زدیم تو جمعیت. بیشتر شبیه یه کارناوال شادی بود تا راه پیمایی، مثلا دو سه نفر اون جلو اسپری سبز داشتن، یکیشون سفیدی دور تابلوی "دور زدن ممنوع" رو تا سبز کرد، ملت دست زدن و سوت و هورا کشیدن! جلوتر روی تابلوی سفیدی که جهت خیابون شریعتی رو نشون می داد با سبز نوشت "موسوی 16 آذر" و باز همین طور. رسیدیم زیر پل سید خندان، گفتم اینجا باید پلیس ها یا بسیجی ها باشن، هیچ خبری نبود.
درست زیر پل سید خندان، "مسئول واحد فرهنگی" روی یه ستون نوشت موسوی رو اون یکی نوشت کروبی، این بار صدای جیغ و سوت و هورا با اکوی زیر پل خیلی خدا بود!
جلوتر که رفتیم دیدیم همون دخترا که تو پیاده رو ما با بودن جلوی صف هستن، خیلی ها از ترس همراه جمعیت نیومدن ولی اینا انصافا از ما مرد تر بودن! بین راه سعی کردم با آرش تماس بگیرم، قرار بود بره هفت تیر، خواستن دیگران رو در شادی هام تقسیم کنم! بگذریم از این که شبش زنگ زد گفت تو هفت تیر، موتور هزار اومده رو پاش، چند تا لگد خورده و خلاصه همون جا خیلی پذیرایی شده!
هر جور شعاری دلمون خواست دادیم، جدیداش اینا بودن : "دیکتاتور به گوش باش، این آخرین پیام است....ملت سبز ایران آماده قیام است"، " نه شرقی نه غربی دولت سبز ملی"
"ـوس" روس و جاسوس هم بالاخره به هم رسیدن: "سفارت روسیه...لانه جاسوسیه"
شعارهای غیر مجاز هم تا دلتون بخواد، اون کتکی که ملت تو هفت تیر و کریم خان و جلوی دانشگاه تهران خوردن باید یه جایی به درد می خورد!

سیزده آبان- واقعا خود جوش

2009-11-05T19:34:00.001+03:30

یه کم علاف چرخیدیم و به این نتیجه رسیدیم که هفت تیر (و به طریق اولی) طالقانی رو باید بی خیال شیم. اومدیم تو مطهری، دیدیم چند نفر از جمله دو تا دختر و پدرشون دارن میرن سمت راست، پیچیدیم سمت سهروردی. خلاصه اومدیم بالا که دیدیم یه گروه دویست نفره سبز سر چهار راه دارن شعار می دن، یکی از دخترای همراه ما یه باند باریک سبز به طول چند متر از کیفش در آورد، یه طرفشو بست به یه سر درخت و سر دیگشو به درختی دورتر!
یه چند دقیقه تو پیاده رو ایستادیم، جمعیت پراکنده ای به ما پیوسته بود، جمعیت سبز یه باند خیابون رو گرفتن شروع کردن رفتن به سمت بالا! به عقل هیچ کدوم از نیروهای بسیجی و ... نرسیده بود یه جمعیتی پیدا شه مسیر چپکی بره! ما هم راحت، پشتمون ترافیک بود، جلومون هم همین طور، هر چی شعار مجاز و غیر مجاز دلمون خواست دادیم (جای هفت تیری ها خالی!)

سیزده آبان- Paint Ball

2009-11-05T19:29:00.000+03:30

یه کم دوروبر رو پاییدیم، جمعیت مسیر مشخصی نداشت، راه افتادیم به سمت هفت تیر. در عرض دو سه دقیقه خیابون پر شد. چند تا شعار بیشتر نداده بودیم که چراغ موتور سوارها همه رو فراری داد. تو کوچه موازی هم دنبالمون کردن، دیدم شلیک می کنن و یه صدایی شبیه صدای ساچمه می اومد، فهمیدیم رنگ بوده و ظاهرا بی خطر (بعدا شنیدیم واسه اینه که تیر خورده ها رو شناسایی کنند.) یه کم دوییدیم دیدیم پایین خیابون تو پیاده رو هم چند تا مامور بودن که یکیشون با باتوم داره یه نفرو می زنه (انصافا به پاهاش می زد.) دوییدیم وسط خیابون لای ماشین ها یه اتوبوس اومد به درش زدیم باز کنه، باز نکرد، علی گفت ندیدی، پر از خواهر های بسیجی بود!

سیزده آبان- مترو

2009-11-05T19:28:00.000+03:30

اولین قطار ایستاد، پر بود. ما و بعضی ها سوار نشدیم. قبل حرکت صدای یا حسین میر حسین بود که می پیچید، ما هنوز گرم نشده بودیم!
از توپخونه که سوار شدیم، راننده گفت که تو ایستگاه های "دروازه دولت"، "طالقانی" و "هفت تیر" توقف نداره. چاره ای نبود باید می رفتیم مفتح. پیاده که شدیم "یا حسین میر حسین" و "مرگ بر دیکتاتور بدون توجه به سه-چهارتا مامور کنار باجه بلیط فروشی برقرار بود. خروجی مترو پلیس ضد شورش سعی می کرد در رو ببنده (حکمتش رو ما نفهمیدیم شاید این ایستگاه هم قرار بود تعطیل شه).

سیزده آبان- انقلابی های قدیم و جدید

2009-11-05T19:27:00.000+03:30

با علیرضا قرار گذاشتیم، دم مترو. حسین خودش می رفت. جالبه که بابام هم اومده بود تهران و با دوستش قرار داشت که برن هفت تیر! حالا بگذریم از بابام و دوستش که از مبارزای دانشجویی زمان شاه بودن، بابا گفت یه دوست دیگش که اول انقلاب فرمانده سپاه بوده هم قرار بوده سیزده آبان خودشو برسونه تهران. ( چه می کنه این جنبش سبز!)

فساد در ایران و جهان از نگاه آمار

2009-10-30T13:33:00.000+03:30

در شماره جدید مجله اطلاعات اقتصادی و سیاسی، مقاله زیبایی خواندم تحت عنوان "بررسی شاخص فساد مالی در ایران و کشورهای برگزیده جهان" که از اینجا قابل دانلود است.

همان‌طور که انتظار می‌رفت، کشورهای اسکاندیناوی به شکل معناداری در رتبه‌های نخست کمترین فساد قرار دارند. از آن سو، کشورهای آفریقایی/اسلامی/نفت‌خیز مطابق انتظار فاسدترین کشورهای جهان هستند. از سوی دیگر، کشورهای تازه صنعتی شرق آسیا (سنگاپور، هنگ کنگ، تایوان و کره جنوبی) به صورت معناداری نظام اقتصادی سالم‌تری نسبت به سایر کشورههای در حال توسعه دارند. اگر با کشورهای اسکاندیناوی و آمریکای شمالی قابل مقایسه نیستیم، می‌توانیم ببینیم این کشورهایی که تا چند سال پیش وضع بهتری از ما نداشتند، چه کرده‌اند و ما چه کرده‌ایم. این مقاله پیوند نظام سیاسی، فساد اقتصادی و مدرنیزاسیون اقتصادی و سیاسی را به خوبی در قالب آمار نشان می‌دهد.
ایران از 180 کشور جهان، رتبه 133 در زمینه سلامت اقتصادی را در سال 2007 به خود اختصاص داده است. جالب این که رتبه ایران از 87 در سال 2004 به رتبه 133 در سال 2007 در زمینه سلامت اقتصادی کاهش یافته است. دیگر نتیجه تلاش‌های شبانه‌روزی دولت در رفع فساد را خود از این جداول دریابید!

پ ن یک: من نسخه کاغذی مجله را به نسخه اینترنتی ترجیح می‌دهم!
پ ن دو: یک جایی این یارانه درست مصرف شد!
پ ن سه: مجله اطلاعات اقتصادی و سیاسی از جمله مجلات جالب و مفیدی است که یک سالی از کشف آن توسط من می‌گذرد. مجله‌ای با مقالات آکادمیک که قیمت آن فقط ششصد تومان است. من تا حالا فکر می‌کردم فقط مقالات رشته‌های فنی، این قدر منظم و با رعایت اصول آکادمیک در ایران چاپ می‌شوند!

دانشگاه زنده است

2009-10-29T00:09:00.000+03:30

پرده اول- سالن تربیت بدنی دانشگاه- سال هشتاد و یک
جمعیتی که تا پنج هزار تخمین زده می شود از دانشگاه‌های مختلف، در سالن تربیت بدنی گرد آمده‌اند. دخترهای چادری انجمن خواجه نصیر، پسرهای پر جنب و جوش علم و صنعت و همه و همه هر کدام با پلاکارد معرف دانشگاه خود و همراه شعاری. سرود یار دبستانی را به شیوه دانشجویی شاید اولین بار آنجا شنیدم! بسیجی ها که مثل همیشه کم تعداد اما منسجم عمل می کردند، درست مقابل تریبون بیتوته کرده اند (آن موقع اسمشان گروه فشار بود ظاهرا!). در نزدیکی محل سخنرانی طناب داری آویخته شده است. داستان اعدام هاشم آقاجری به دلیل اهانت به مقدسات است. سعید رضوی فقیه را یادم هست که پای تریبون آمد و سخنش را با بیتی از مولانا آغاز کرد که آهنگش هنوز گوش نواز است:
ماهی از سرگَــنِده گردد نی ز دم................................. فتنه از عمامه خیزد نی ز خم

پرده دوم- مسجد دانشگاه- سال هشتاد و چهار
داستان، داستان تلخ دفن شهداست. گروهی مخالف و گروهی موافق (از داخل و خارج دانشگاه). مخالفین بسط نشسته‌اند و موافقین وحشیانه حمله می‌کنند، به قیمت له کردن دانشجویان. صحنه‌ی غریبی است. الان که در ذهنم مرور می‌کنم یاد بعد از انتخابات اخیر می‌افتم: "به هر قیمتی"...
نماز را جلوی یونیون خواندیم، به جماعت، به اعتراض به مسجدی که ضرارش کرده بودند، پیمان کنارم نشسته بود روی موکتی، پسرها جلوی صف و دخترها هم ته صف. شب، بیست و سی رییس دانشگاه را در بیمارستان نشان داد، نمی‌دانم چرا دیدن یک پیرمرد در بیمارستان ناراحتم نمی‌کرد...

پرده سوم- دانشگاه- سال هشتاد و هشت
وزیر علوم به دانشگاه آمده است. هر چند از روز قبل خبر درز کرده بود اما انتظار نداشتم بالغ بر دو هزار نفر دانشجو فریاد بزنند و به "عمرو عاص"، فریب‌کاری و دروغگوییش را متذکر شوند.
چند روز بعد خواندم چهار تن از اعضای انجمن به یک ترم تعلیق از تحصیل محکوم شدند.
سه شنبه بود که امضا جمع می کردند : "ما دانشجویان دانشگاه .... نسبت به حکم صادره معترض بوده و خواستار تبرئه ...."
امضا کردم، کمتر پیش آمده بود امضایم این قدر برایم شیرین باشد!

اسلامی کردن علوم انسانی و پارازیت‌های سرطان زا!

2009-10-23T16:19:00.000+03:30

شاید از داغ ترین بحث‌های این روزها، بحث اسلامی کردن علوم انسانی غربی در دانشگاه‌ها و بحث پارازیت‌هایی است که بر روی شبکه‌های ماهواره‌ای فرستاده می‌شود. شاید اولی به چشم خیلی‌ها بی اهمیت باشد و از آن سو، بحث پارازیت‌ها به دلیل تاثیر مستقیم بر سلامتی انسان‌ها توجه بسیاری را به خود جلب کرده باشد (سرطان زایی، سردرد و سر گیجه و عقیم کردن از معروف ترین عوارض این پارازیت‌های قدرتمند است).
آیا این دو موضوع به هم ارتباط دارند؟ به نظر من صد در صد.
تصور کنید در فرانسه چنین پارازیت‌هایی فرستاده می‌شد. بلافاصله تلویزیون‌ها (ی غیردولتی) به بیان عوارض این پارازیت‌ها می‌پرداختند. روزنامه‌ها به تحقیق در مورد دستور دهندگان به این کار و دلیل ارسال پارازیت‌ها می‌پرداختند. راه‌پیمایی‌های بسیاری به دعوت احزاب مخالف دولت و NGO ها در مقابل نهاد‌های مسئول ارسال پارازیت شکل می‌گرفت. این همه غیر از اقدامات خود دولتمردانی است که در پی فشار "جامعه مدنی"، به خاطر بقای خود (حتی در صورت موافقت با ارسال پارازیت‌ها)، سعی در قطع این پارازیت ها می‌کردند. وزیر مخابرات (یا هر نهاد دیگر مسئول پارازیت‌ها) از سمت خود استعفا می‌کرد و دولت سعی در ترمیم چهره خود و نسبت دادن این کار به خودسری وزارت مخابرات (چه راست چه دروغ) می‌کرد.
در این حادثه دولت مرتکب "نقض حقوق شهروندان" شده است. اقدامی که بر اساس "علوم انسانی غربی"، مشروعیت دولت را زیر سوال می‌برد. از سوی دیگر، طبق علوم انسانی اسلامی (در صورت وجود!) ارسال پارازیت برای "حفظ سلامت اخلاقی جامعه"، "حفظ حکومت اسلامی" و دلایلی از این دست موجه است. حاکم اسلامی خود را قیم مردم می‌داند و تشخیص او این است که سود این پارازیت‌ها بیش از ضرر آن است. در این مورد نیز بر اساس علوم انسانی اسلامی، نظر مردم به عنوان رعیت هیچ ارزشی ندارد، چرا که حاکم اسلامی بر "جان" و مال مردم ولایت دارد.
به نظر شما، علوم انسانی اسلامی چه برکات دیگری برای جامعه خواهد داشت؟

انسان برای دین، یا دین برای انسان؟

2009-10-21T20:09:00.000+03:30

"شکاکیت، سرآغاز ایمان است."*
کتاب "مدارا و مدیریت" نوشته عبدالکریم سروش، انتشارات صراط، کتابی قطور در تبیین یک جامعه دینی است. البته من این کتاب را خیلی وقت پیش خواندم ولی مطلبی که خیلی نظرم را جلب کرد یک سوال ساده درباره ماهیت دین بود:
" آیا انسان برای دین آفریده شده است یا دین برای انسان؟"
نویسنده تعریفی از دین به دست نمی‌دهد با این استدلال که اساسا دین در قالب تنگ تعریف نمی‌گنجد. اما می‌توان سوالاتی در مورد دین مطرح کرد و به این سوالات پاسخ داد. سوال بالا نمونه بسیار خوبی است. در نگاه اول و با دریافت ایدئولوژیک از دین ذهن به سوی گزاره اول می‌رود : " انسان برای دین آفریده شده است." این دریافت سیاسی از دین شدیدا آشناست و پیامدهای آن را دست کم از آغاز انقلاب تا پایان حوادث اخیر می‌توان یافت: "حفظ حکومت اسلامی از اوجب واجبات است."
و چه کسی را یارای انکار آن است که انگیزه قتل‌ها، شکنجه‌ها، تجاوزها و انواع دیگر ظلم در این برداشت از دین است؟
بحثی که مطرح می‌شود بحث اپیستمولوژی است که اساسا فرد در رویارویی با یک پدیده، از آگاهی‌های گذشته استفاده می‌کند یعنی یک پیش-موضع در برابر آن دارد. این مساله در مورد رویارویی با دین هم صادق است. در نتیجه سوال بالا هیچ سفسطه‌‌ای در خود ندارد. (آنان که خود را عین حقیقت می‌دانند با این فرض که تمام تعریف دین را می‌دانند و اساسا دین را همان چیزی می‌پندارند که خود می‌اندیشند، سوال بالا را غلط می‌دانند و از پاسخ دادن به آن طفره می‌روند.)
پرسش کمی فلسفی تر می‌شود اگر از بعد مکان و زمان خارج شویم. آیا یک انسان ورای مکان و زمان، صرفا یک دین را برمی‌گزیند تا جانش را برای آن از دست بدهد؟ یا برعکس، دین "برای" انسان نازل شده است تا او را از این جهان رستگار کند. آیا تناقض نیست که این دینی که هدفش نجات انسان است، بیشتر مایه دردسر او شود تا سودی برایش داشته باشد؟ بیشتر در مورد آن فکر کنید!
* اسکار وایلد

انسانِ محق، انسانِ موظف

2009-10-13T02:09:00.002+03:30

"سفر کنیم
سفر ابتدای بیداری‌ست ..."*
یکی از همکاران از سفر کاری سوئیس آمده بود و تعریف می کرد کجا رفته و چه دیده است. از تمدن آنها می گفت و زیبایی طبیعت که مثل شمال ماست و زندگی مردم آنجا (که نه مثل شمال و نه مثل جنوب ما نیست!) و حفظ محیط زیست و کشاورزی مکانیزه و خانه های یکدست و قطارهایی که به هر ده کوره دسترسی دارند و پلی که ساخته شده و از فراز یک جنگل عبور می کند، مبادا درختی را به خاطر آن قطع کنند. از کشاورزی می گفت که دهاتی نیست و متمول است، ابهتی دارد و از راننده‌ای که در فاصله‌ای مانده به خط عابر پیاده، ایست می کند تا پیاده عبور کند و از همکاران تکنوکرات خارجی که نظم و برنامه و دیسیپلین بر محیطشان حاکم است.
ناخودآگاه یاد کتاب "خاطرات حاج سیاح" افتادم که داستان واقعی یک ایرانی است که در نیمه اول قرن نوزدهم میلادی از اروپا دیدن کرده بود و با سیاحت هر شهری و تماشای تمدن غرب و خیابان های تمیز و قطار و کشتی و سیستم روشنایی گسترده و تئاتر و شعبده و مردان و زنان فرهیخته و ... هر آینه افسوس خورده بود. جالب آنکه در عصر ماهواره و اینترنت، دوست ما که بالاترین مدرک تحصیلی ممکن را دارد، همان قدر حیرت زده است از تمدن غرب و شرمنده از توحش ما که حاج سیاح در بیش از 150 سال گذشته بود! و جالب آنکه حاج سیاح نیز در آن زمان در حد دوست فعلی ما بود و چند زبان می دانست و سوادی حوزوی داشت.
چه شد که این کشورهای اروپایی به اینجا رسیدند و ما به قول همان دوستمان در توحش زندگی می کنیم؟ چه شد که ما رو به جلو نمی رویم و مشکلات بدتر می شود که بهتر نمی شود؟ آیا دولت آنها بهتر از دولت ماست یا ملت آنها بهتر از ملت ما؟
شاه کلید تمدن غرب، همانا انسان مداری (اومانیسم) در عرصه اجتماعی و فرد مداری (individualism) در عرصه سیاسی است. انسان مدرن به عنوان شهروند، شهروندی که حقوقی دارد از جمله حق انتخاب کردن، انتخاب شدن و تغییر سرنوشت خویش. مدرنیته‌ای که نگاهش را از خرافات و عوامل غیر طبیعی برداشته است، جا را برای علم باز کرده است و دین را به جایگاه واقعی خود رهنمون کرده است و معتقد شده است که ما خود رنگ سرنوشت خویش می‌زنیم و این که بالاترین ارزش از آن انسان است.
ما به کجا رفتیم؟ انسانی سنتی که رمه است و به چوپانی نیاز دارد و بالاترین ارزش از آن خداست. انسان به عنوان بنده فقط وظایفی دارد که چوپان اجتماع آن را تعیین می کند. حق حاکمیت الهی است و شاه/رهبر به عنوان دارنده فره ایزدی/ولایت مطلقه، سایه خدا بر زمین است و همه موظف به فرمانبرداری هستند. سرنوشت ما در جای دیگر تعیین می‌شود (یا شده است) و این خداست که همه کارها را انجام می‌دهد و همه چیز را باید از او خواست از پزشکی تا اقتصاد تا سیاست. و به عنوان بنده حقی نداریم و باید به خدا و نماینده او در زمین متوسل شویم و هر چه که می‌رسد خواست اوست و تقدیر است و انسان منفعل تنها چشم به خدا و حکومت دوخته است شاید گرهی از کار او بگشاید که اگر کردند از لطف است و اگر نکردند هیچ حقی برای زندگی به عنوان یک انسان به گردن آنها نیست.
چه باید کرد؟
کتاب " جدال قدیم و جدید ، از رنسانس تا انقلاب فرانسه" از جواد طباطبایی، نشر ثالث را به شدت توصیه می کنم. ببینیم این‌ها که به اصالت انسان رسیدند همین ولایت مطلقه و فره ایزدی را تجربه کردند و کتاب مقدس را ده‌ها بار بازخوانی کردند، به جمهوری روم و دموکراسی آتن باز گشتند و در نهایت دریافتند سیاست کجا، دین کجا و اخلاق کجا که سیاست عین دیانت نیست و اخلاقِ سیاست مختص به خود است. فعلا بخوانیم و ببینیم آدمیانی دیگر چه راهی پیمودند و از درون سنت خود به جایی رسیدند که در مقابل توحش ما، تمدن نام دارد؛ باشد تا دریابیم چه باید کرد.
* حمید مصدق

یک روز زندگی

2009-10-11T20:37:00.000+03:30

" وقتی آدم
ازعدم
و جهان
از جهنم
و سعی از ریشه‌های یاس می‌آید...*"
وقتی ساعت 2:20 شب است و تو از ساعت 12 به رختخواب رفتی و هنوز بیداری، شاید به خاطر یک ساعت چرت بعد از ظهر ...
وقتی به شرکت می‌رسی وکاری برای انجام دادن نداری، شاید به خاطر این که "کار" از اول بد تعریف شده است، شاید به خاطر رئیسی که ندانم کاری و بی کفایتیش از حد گذشته است، شاید به خاطر کارشکنی ناظر کار که رشوه را حق مسلم خود می‌داند، شاید به خاطر حقوقی که دو ماه داده نشده است و با این منوال تا سه ماه دیگر این روند ادامه خواهد داشت ...
وقتی سرت درد می‌کند و خمیازه‌های گاه و بی‌گاه افاقه نمی‌کند، شاید از شدت کمبود خواب باشد یا از پنکه‌ای که سینوزیت را تحریک می‌کند ...
وقتی ساعت 6 بعد از ظهر از کلاس برمی‌گردی و دخترها و پسرها در گرگ و میش غروب روی نیمکت‌های بوفه پشتی می‌خندند، می‌خورند، دود می‌کنند و تو انگار روحی هستی که از میانشان می‌گذری، شاید که این امید است به ترک اینجا که شادشان نگه می‌دارد و کار تو از امید گذشته است ....
* بخشی از شعری از قیصر امین پور

شروع با سایکو

2009-09-28T23:47:00.000+03:30

برخیز و باز خواب را
برخیز و باز روشنی آفتاب را ....